Zapłacili za miecz wręczony Rydzykowi, dawali czeki przed wyborami. Sprawdza ich prokuratura

- W 2023 roku z Fundacji Enea, właśnie w sierpniu, wrześniu czy październiku udzielane były największe sumy. Sam rok 2023 to ponad 20 milionów udzielonych darowizn, gdzie w poprzednich latach były to kwoty maksymalnie od miliona do kilku, kilkunastu milionów - mówił we wrześniu ubiegłego roku na konferencji prasowej nowy prezes Enei Grzegorz Kinelski.

Przed wyborami parlamentarnymi w 2023 r. Fundacja Enea przyznawała m.in. granty kołom gospodyń wiejskim i ochotniczym strażom pożarnym. Przykładowo we wrześniu, na miesiąc przed głosowaniem, czeki z logiem fundacji wręczał w Obrzycku w Wielkopolsce ówczesny wiceminister rozwoju, poseł klubu PiS Grzegorz Piechowiak, związany z tym regionem. 

Z kolei np. na stronie straży pożarnej we Wrześni, również w woj. wielkopolskim, wciąż można zobaczyć zdjęcia z uroczystości wręczenia kartonowych czeków dla jednostek OSP. "Wręczenia grantów dokonała członek zarządu Fundacji ENEA Joanna Mularczyk i Minister, członek Rady Ministrów, sekretarz Komitetu Rady Ministrów do spraw Bezpieczeństwa Narodowego i Spraw Obronnych - Zbigniew Hoffmann" - czytamy.

Uroczystość we Wrześni odbyła się na niecały tydzień przed wyborami. Poseł PiS, który uczestniczył we wręczaniu fundacyjnych grantów, był wtedy "jedynką" na liście Prawa i Sprawiedliwości w tym okręgu.

Na kilkanaście dni przed wyborami na wręczeniu czeków fundacyjnych w Konarzewie pojawił się z kolei poseł PiS Aleksander Mrówczyński. "Po raz kolejny cieszę się, że również te najmniejsze samorządy i ich aktywni mieszkańcy mogą zyskać wsparcie na rzecz rozwoju swoich lokalnych społeczności i poprawy bezpieczeństwa. Składam jednocześnie ogromne podziękowania dla Fundacji ENEA za okazane wsparcie" - pisał potem w mediach społecznościowych.

W 2023 r. Fundacja przekazała pieniądze blisko 200 jednostkom OSP i blisko 100 Kołom Gospodyń Wiejskich. 

Fundacja Enea, podobnie jak fundacje innych państwowych spółek, brała udział też w kampanii profrekwencyjnej przed referendum, które odbywało się 15 października 2023 r. Na pomysł referendum wpadł PiS, chcąc jeszcze bardziej zachęcić swoich zwolenników do pójścia do urn. Ostatecznie frekwencja w samym referendum wyniosła 40,91 proc. 

W 2023 r. Fundacja Enea przeznaczyła na swoją działalność ponad 20,2 mln zł (do tego ponad 200 tys. zł kosztów administracyjnych).

Podpisano wówczas łącznie 712 umów darowizn finansowych oraz dwóch darowizn rzeczowych o łącznej wartości ponad 15,6 mln zł. Z tego łącznie ponad 40 proc. przeznaczono na "kulturę, sztukę, ochronę dóbr kultury i dziedzictwa narodowego" oraz "upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji". 

"Fundacja wsparła szereg organizacji pozarządowych, które organizowały koncerty, konkursy historyczne, zakup eksponatów muzealnych (m.in. do Zamku Królewskiego), wydarzenia integrujące społeczności lokalne, uroczystości upamiętniające ważne wydarzenia z historii Polski" - czytamy w sprawozdaniu za 2023 r. 

Dla porównania, w 2022 r. fundacja wydała na działalność społeczną nieco ponad 11 mln zł, czyli niemal dwa razy mniej niż w roku wyborczym. 

Fundacja Enea i miecz wręczony o. Tadeuszowi Rydzykowi

O Fundacji Enea było szczególnie głośno również za sprawą słynnego już miecza wręczonego w lipcu 2023 r. o. Tadeuszowi Rydzykowi podczas 32. Pielgrzymki Rodziny Radia Maryja w Częstochowie. Przedmiot przekazywali wtedy duchownemu minister aktywów państwowych Jacek Sasin i prezes Grupy Enea Paweł Majewski. Informowano wówczas, że jest to miecz "z czasów Mieszka I". Prezent został przekazany do Muzeum Pamięć i Tożsamość im. św. Jana Pawła II w Toruniu (którego inicjatorem jest Fundacja Lux Veritatis).

"Miecz pochodzi z obszaru Europy Środkowej i ma około tysiąca lat. W dostępnych zbiorach publicznych niewiele jest przykładów broni z tego okresu zachowanych w tak dobrym stanie. Choć takie znaleziska pojawiają się w polskich wykopaliskach, najczęściej ich stan zachowania jest bliski krytycznemu" - wskazywała w komunikacie prasowym Enea.

Kupno miecza sfinansowała Fundacja Enea, a jego zakupu dokonała formalnie Fundacja Tożsamość. Fundacja Tożsamość otrzymała od Fundacji Enea na ten cel 280 tys. zł.

Wśród ekspertów od razu pojawiły się wątpliwości, czy miecz rzeczywiście pochodzi z czasów Mieszka I, czy raczej został wykonany o wiele później. 

- W najbliższym czasie planowane jest przeprowadzenie szczegółowych badań technologicznych obiektu, takich jak skład materiału, metalografia, prześwietlenie RTG czy badania C14 drewna i skóry, celem precyzyjnego ustalenia okresu powstania - zapowiedział w ubiegłym miesiącu w rozmowie z "Faktem" Eryk Milarski, rzecznik prasowy Muzeum Pamięć i Tożsamość. - Po zakończeniu badań obiekt zostanie poddany pracom konserwatorskim - dodał. 

"Zawiadomienia złożone do odpowiednich organów"

W listopadzie ubiegłego roku rzeczniczka prasowa Grupy Enea Berenika Ratajczak informowała portal Gazeta.pl, że zarząd Enei S.A. rzeczywiście zlecił kontrolę w Fundacji Enea. "Dotyczy ona w szczególności prawidłowości wydatkowania i sposobu monitorowania przekazywanych środków przez Fundację" - zaznaczała Berenika Ratajczak.

Jak ustaliliśmy, audyt zakończył się w pierwszej połowie tego roku. Enea złożyła w efekcie dwa zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa. Dotyczyły one nieprawidłowości przy przekazywaniu dotacji przez fundację, a także nieprawidłowości przy wydawaniu tych pieniędzy przez obdarowane podmioty. Zawiadomienia dotyczą również podejrzenia popełnienia przestępstwa przez członków zarządów niektórych spółek zależnych Enei S.A. przy podejmowaniu decyzji o finansowaniu Fundacji Enea.

Rzeczniczka Enei nie odpowiedziała nam na pytania, na czym konkretnie miały polegać te nieprawidłowości. Nie wiadomo też, które dotacje dla których konkretnie podmiotów wzbudziły największe wątpliwości władz spółki. "Zawiadomienia zostały złożone do odpowiednich organów ścigania. Ze względu na dobro prowadzonego śledztwa nie udzielamy szczegółowych informacji" - odpisała nam krótko Berenika Ratajczak.

Fundacja Enea. Prokuratura sprawdza rozliczanie darowizn

Jak ustaliliśmy, śledztwem dotyczącym Fundacji Enea zajmuje się Prokuratura Regionalna w Poznaniu. Prowadzone jest pod kątem "wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w mieniu fundacji" poprzez nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez członków zarządu.

"W śledztwie badany jest, między innymi, wątek dotyczący rozliczania przez zarząd fundacji wsparcia finansowego przekazanego obdarowanym" - poinformowała nas prok. Anna Marszałek z Prokuratury Regionalnej w Poznaniu. 

Śledczy sprawdzają, czy doszło do niedopełnienia przez zarząd Fundacji ENEA obowiązku rozliczenia wykorzystania przez 645 obdarowanych podmiotów darowizn na łączną kwotę 15,5 mln zł.