23 godziny temu
5
15 min. temu | Humanistyka
Pompeje, zanim zostały pogrzebane przez erupcję Wezuwiusza, mogły poszczycić się liczącą setki lat historią. W tym czasie miejscowość przechodziła liczne zmiany. Część z nich dotyczyła systemu zaopatrzenia wodę oraz publicznych łaźni. Naukowcy z Uniwersytetów w Oxfordzie, Moguncji, Berlinie i Innsbrucku przyjrzeli się osadom węglanowym w studniach, łaźniach i akwedukcie Pompejów, co pozwoliło im określić, w jaki sposób zmieniała się higiena mieszkańców oraz jakość i źródła zaopatrzenia w wodę.
Pompeje nabrały charakteru jednolitej osady otoczonej murami w IV wieku przed naszą erą. W III wieku p.n.e. po trzeciej wojnie samnickiej zostały podporządkowane Rzymowi, stając się ich sprzymierzeńcami, a po wojnie Rzymu ze sprzymierzeńcami na początku I wieku przed Chrystusem miasto stało się rzymską kolonią, ale jego obywatele zostali pełnoprawnymi obywatelami Rzymu.
Naukowcy skupili się na czterech okresach: od II wieku do roku 80 p.n.e. kiedy Pompeje stały się kolonią, po roku 80 p.n.e, na rządach Augusta (31 p.n.e. – 14 n.e.) oraz na okresie po trzęsieniu ziemi z 62 roku do zagłady miasta. Badania były prowadzone w czterech strukturach związanych z gospodarką wodną: w Łaźniach Stabiańskich, które powstały po roku 130 p.n.e. i początkowo były uważane za najstarsze łaźnie w mieście, Łaźniach Republikańskich, wybudowanych mniej więcej w podobnym okresie, które według badań z ostatnich lat są starsze od Stabiańskich, łaźniach na forum wybudowanych po 80 roku p.n.e. oraz akwedukcie i towarzyszącej mu infrastrukturze, powstałych w czasach Augusta.
Zmiany w składzie chemicznym zachowanych osadów wskazywały na wymiany boilerów do podgrzewania wody i wymiany rur, którymi płynęła woda. Szczególnie dobrze widać to w okresach, w których przebudowywane były Łaźnie Republikańskie. Widoczny jest okresowy wzrost stężenia ołowiu, cynku i miedzi, które wskazują, że starsze urządzenia i rury, w których zdążył wytrącić się kamień, były wymienione na nowe, woda zyskała więc znowu kontakt z metalami, z których były zbudowane. Wzrost ilości stabilnych izotopów tlenu wskazuje też, że po renowacji nowe urządzenia lepiej podgrzewały wodę.
Skład osadów wskazuje na zanieczyszczenie związkami organicznymi pochodzącymi z ludzkiego ciała, co dowodzi, że woda nie była zbyt często wymieniana. Jest to zgodne z tym, co wiemy o systemie dostarczania wody. Przez długi czas łaźnie wodę ze studni o głębokości nawet 40 metrów. Dlatego woda w łaźniach wymieniana była raz na dobę. Po powiększeniu studni poszczególne warstwy osadów w studni stają się cieńsze, co świadczy o wprowadzeniu usprawnień technologicznych zmniejszających rozchlapywanie wody. Wybudowanie akweduktu wiązało się z rozbudową łaźni i poprawą warunków higienicznych. Wodę można było częściej wymieniać. Woda z akweduktu była też lepszej jakości. Świadczą o tym różnice w charakterystyce geochemicznej osadów. Woda ze studni, pobierana z osadów wulkanicznych, była wysoce zmineralizowana.
Badacze odnotowali też jeszcze jedno niezwykle interesujące zjawisko – cykliczne zmiany stosunku izotopów węgla w osadach węglanowych utworzonych przez wodę ze studni. Zdaniem naukowców, wahania te mogą mieć związek ze zmianami stężenia dwutlenku węgla w wodzie gruntowej, a zmiany te były powodowane zmianami w aktywności Wezuwiusza. W przyszłości szczegółowe badania tych osadów mogą zdradzić nam wiele informacji o aktywności Wezuwiusza na długo przed erupcją z 79 roku.
Ze szczegółami badań można zapoznać się na łamach PNAS.
English (US) · 
Polish (PL) ·