Tylko kreatywna destrukcja zwiększy konkurencyjność Europy [OPINIA]

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Podczas gdy debaty na temat słabnących perspektyw wzrostu w Europie trwają co najmniej od początku XIX wieku, lata 20. XXI wieku nadały im nową pilność. Inwazja Rosji na Ukrainę ujawniła niebezpieczną zależność od importowanej energii, a zmiana administracji w Stanach Zjednoczonych zmusiła Europejczyków do przemyślenia, jak w przyszłości zapewnić sobie dobrobyt, bezpieczeństwo i suwerenność.

Co więcej, gdy USA i Chiny pędzą w stronę AI – powszechnie uważanej za kolejną technologię ogólnego przeznaczenia, na równi z Internetem – brak dynamiki w Europie to można traktować już jak stan wyjątkowy.

Problemem nie jest tylko powszechnie wskazywana różnica między dochodami na mieszkańca w Unii Europejskiej a USA. Chodzi o to, że Europa od dawna pozostaje w tyle technologicznie, "wychowuje" niewielu światowo uznanych liderów w dziedzinie cyfrowej gospodarki, AI, nowego wyścigu kosmicznego i innych sektorów, które będą kluczowe dla konkurencyjności i bezpieczeństwa w XXI wieku.

Wychował geniuszy Open AI. Mówi ostro o polonistach

Europa podręcznikowym przykładem

Głęboko zależna od zaawansowanych technologii – opracowanych gdzie indziej –i niezdolna do generowania wzrostu potrzebnego do finansowania swoich celów strategicznych i przyszłych zobowiązań, Europa jest podręcznikowym przykładem na to, dlaczego kreatywna destrukcja – zastępowanie mniej produktywnych firm przez innowacyjnych nowych konkurentów – ma znaczenie.

Pomimo sukcesów jako potęga handlowa i regulacyjna, Europa pozostanie podatna na zagrożenia, jeśli nie uwolni innowacji w takim samym tempie i skali jak USA, Chiny i inne kraje. Ponieważ AI ma potencjał generowania nowej wiedzy i pomysłów, oprócz wykonywania szerokiego zakresu usług lub tradycyjnych funkcji produkcyjnych, może być podwójnie potężnym silnikiem kreatywnej destrukcji, która w pewnym momencie zaczyna napędzać wzrost (gospodarczy – red.).

Potrzeba postępów na trzech głównych frontach

Gdy gospodarka zbliża się do technologicznej granicy przełomowe innowacje stają się jeszcze ważniejsze. Jednak choć zwiększenie inwestycji w badania i rozwój jest konieczne, by wygenerować przełomowe innowacje, takie działanie nie jest wystarczające.

Europa nie tylko unikała polityki przemysłowej pod pretekstem wdrażania polityki konkurencji, ale skupiała się na konkurencji między już istniejącymi firmami europejskimi, a poświęcała mało uwagi nowszym graczom i konkurencji spoza Europy, zaczynając od USA i Chin.

Pojawienie się na rynku nowych innowacyjnych firm z innych części świata jest istotą twórczej destrukcji, której Europa potrzebuje, by szybciej się rozwijać.

Europa musi zaktualizować swoją doktrynę gospodarczą

Na początku lat 2000. Giuseppe Nicoletti i Stefano Scarpetta z OECD wykazali, że choć fluktuacja (zastępowanie starych, mniej wydajnych firm nowymi, innowacyjnymi) odegrała ważną rolę w amerykańskim wzroście produktywności, większość wzrostów produktywności w Europie zachodziła w istniejących firmach. Wiele obecnych problemów Europy można wywrzeć właśnie z tej podstawowej różnicy.

Po pierwsze, wdrażając ograniczenia deficytów budżetowych zawartych w Traktacie z Maastricht, decydenci nie powinni już stawiać inwestycji wspierających wzrost na równi z różnymi cyklicznymi programami wydatków publicznych (takimi jak emerytury i świadczenia społeczne).

Powinny również umożliwiać właściwe zarządzanie politykami przemysłowymi, zwłaszcza gdy są one zaprojektowane jako prokonkurencyjne i innowacyjne.

Wreszcie, kraje strefy euro powinny mieć możliwość zaciągania pożyczek zbiorowo, aby inwestować w nowe rewolucje technologiczne, pod warunkiem, że państwa członkowskie wykazują dyscyplinę w zarządzaniu swoimi ramami wydatków publicznych.

Przykład Danii

Wspieranie kreatywnej destrukcji i przełomowych innowacji w Europie będzie również wymagało polityk uzupełniających, które pomogą pracownikom przenieść się z sektorów, które zaczynają zostawać w tyle do bardziej zaawansowanych oraz zrekompensować krótkoterminowe straty reform strukturalnych. Z tego powodu opowiadam się za duńskim modelem "flexicurity", w którym państwo pokrywa wynagrodzenia zwolnionych pracowników podczas ich rekwalifikacji i ponownego zatrudnienia. Rewolucja przemysłowa napędzana przez AI tego wymaga.

To Europejczyk – Joseph Schumpeter (austriacki ekonomista – red.) – dostrzegł centralną rolę twórczej destrukcji w rozwoju gospodarczym. Dzisiejsi Europejczycy muszą się na nią otworzyć, ale także uczynić ją inkluzywną i społecznie akceptowalną, jeśli mają się rozwijać w nadchodzących latach i dekadach.

Opinia po raz pierwszy opublikowana została w ramach Project Syndicate, w którym publikowane są komentarze liderów politycznych, naukowców, liderów biznesu i aktywistów. Project Syndicate współpracuje z ponad 500 mediami ze 156 krajów.