ABM rozdaje 180 mln zł na badania. 8 projektów z zielonym światłem ekspertów

11 godziny temu 10

8 projektów z dofinansowaniem ABM o łącznej wartości 180,4 mln zł
Agencja Badań Medycznych rozstrzygnęła otwarty konkurs na niekomercyjne badania kliniczne
Spośród 63 złożonych wniosków rekomendację do finansowania uzyskało 8 projektów, obejmujących m.in. onkologię, choroby rzadkie, reumatologię i diabetologię, także w populacji pediatrycznej
Po raz pierwszy w historii ABM II etap oceny merytorycznej odbył się w formule panelu ekspertów, co pozwala wyłonić projekty o największym znaczeniu naukowym i klinicznym oraz daje możliwość korekty alokacji środków
Finansowanie nie trafi do ośrodków od razu. Wypłaty będą uzależnione od realizacji kolejnych etapów projektów, co ma zwiększyć kontrolę nad wydatkowaniem publicznych pieniędzy

8 projektów uzyska dofinansowanie ABM

12 stycznia podczas konferencji prasowej Agencja Badań Medycznych podsumowała ostatnią działalność i omówiła projekty, które otrzymają dofinansowanie na realizację w ramach otwartego konkursu na badania niekomercyjne przeprowadzonego przez ABM. W wyniku procedury konkursowej rekomendację do dofinansowania otrzymało 8 projektów, dla których łączna kwota dofinansowania wynosi 180 367 442,27 zł. Jak podkreśla Agencja, pierwszy raz II etap oceny merytorycznej odbył się w formie posiedzenia panelowego ekspertów.

Nabór wniosków trwał do 31 lipca 2025 r. Wpłynęły 63 wnioski o łącznej wartości projektów 1 343 687 825,75 zł. Do oceny merytorycznej zostało skierowanych 56 wniosków.

Oto projekty, które otrzymają dofinansowanie z ABM:

Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” - Eksploracyjne badanie kliniczne z randomizowanym rozpoczęciem leczenia sildenafilem u pacjentów pediatrycznych z chorobą mitochondrialną (MitBrain), kwota: 15 384 738,17 zł
Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” - PedDUET-CD – porównanie podwójnej terapii biologicznej (ustekinumab + vedolizumab) z monoterapią u dzieci z chorobą Crohna, kwota: 20 282 848,10 zł
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – PIB w Warszawie - Pembrolizumab i R-CHOP-14 w I linii leczenia pierwotnego chłoniaka śródpiersia z dużych komórek B, kwota: 14 919 182,01 zł
Uniwersytet Medyczny w Łodzi - RIVALS – ofatumumab vs. podskórne immunoglobuliny w leczeniu opornych idiopatycznych miopatii zapalnych, kwota: 29 790 982,20 zł
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – PIB w Warszawie (konsorcjum: Instytut Matki i Dziecka) - ONCOMAP – terapia celowana w nieresekcyjnych i przerzutowych nowotworach, w tym rzadkich (AYA), kwota: 29 999 864,51 zł
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – PIB w Gliwicach (konsorcjum: Polish Adult Leukemia Group) - Porównanie dwóch schematów dawkowania ATLG u biorców przeszczepów od niespokrewnionych dawców, kwota: 29 988 156,70 zł
Uniwersytet Medyczny w Lublinie (konsorcjum: SPSK nr 4 w Lublinie) -Badanie III fazy – tirzepatyd i/lub zaawansowana insulinoterapia u pacjentów z T1DM i otyłością, kwota: 20 155 964,22 zł
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – PIB w Gliwicach - LURM – znakowany lutetem-177 ligand PSMA u chorych z progresją raka gruczołowo-torbielowatego ślinianek

Nowa procedura oceny wniosków

- Wnioski zebraliśmy do końca lipca zeszłego roku. W ramach zmienionej procedury oceny udało nam się wyłonić 8 projektów. Alokacja przewidziana na ten konkurs to 200 mln, w tym znajduje się pewna pula niewykorzystanych środków, którą zachowaliśmy na poczet potencjalnych odwołań. Był to konkurs trudny, ponieważ realizowany w ogniu "walki" z KPO. W ramach konkursu pierwszy raz wykorzystaliśmy również nową procedurę, czyli panel ekspertów. Dzięki temu mamy jednak pewność, że to bardzo dobre projekty, które adresują istotne potrzeby zdrowotne - zapewnił prezes ABM prof. Wojciech Fendler.

Na potrzeby konkursu wprowadzono, wspomnianą już, nową procedurę oceny wniosków. Będzie ona jednak stosowana także we wszystkich innych konkursach, które obecnie trwają.

- Przebiega ona następująco. Najpierw ma miejsce procedura oceny formalnej wniosków. Następnie pozyskujemy do każdego z projektów recenzje dwóch merytorycznych ekspertów z konkretnej dziedziny. Następnie wszystkie te oceny są dyskutowane na panelu. Dzięki temu, mimo że badania dotyczą często kwestii nieporównywalnych, panel ekspertów identyfikuje, które z badań jest naukowo najważniejsze - podkreślił prof. Fendler.

Panel ekspertów ma również możliwość weryfikacji tego, jak ułożyły się punkty na liście rankingowej i zarekomendowania prezesowi ABM w zakresie np. zwiększenia alokacji środków w danym konkursie.

Co ważne, jak podkreślił prof. Fendler, pieniądze nie trafią do wybranych ośrodków od razu - ich przekazywanie będzie uzależnione od postępu realizacji projektów.

W konkursie reprezentowane są onkologia, choroby rzadkie, reumatologia i diabetologia. Część badań dotyczy populacji pediatrycznej.

Co dalej z finansowaniem ABM?

Pod koniec ubiegłego roku Ministerstwo Zdrowia przedstawiło pakiet działań oszczędnościowych na 2026 r. o wartości 10,3 mld zł, które mogłyby poprawić kondycję NFZ. Wśród nich znalazła się modyfikacja wysokości odpisu na Agencję Badań Medycznych na zasadę „do 0,3 proc.”, co miałoby dać NFZ 553 mln zł oszczędności.

- Jeśli te doniesienia medialne się potwierdzą, jesteśmy zaskoczeni kierunkiem proponowanych działań, w szczególności w kontekście tego, że według naszych obliczeń finansujemy do 90 proc. działalności naukowej instytutów naukowo-badawczych oraz do 50 proc. działalności naukowej uczelni medycznych, a sektor biomedyczny i finansowanie nauki to obszary o strategicznym znaczeniu - podkreślał Ireneusz Staroń, zastępca prezesa ABM ds. finansowania badań, w rozmowie z Rynkiem Zdrowia.

Wskazywana przez Ministerstwo Zdrowia skala oszczędności odpowiada pełnej wartości przychodów, jakie Agencja Badań Medycznych miałaby uzyskać w 2026 roku z tytułu odpisu z budżetu NFZ.

Zdaniem Ireneusza Staronia zapis „do 0,3 proc.” w praktyce rodziłby szereg konsekwencji, w tym ryzyko niewykonania już zawartych umów i związane z tym potencjalne następstwa prawne czy konieczność wstrzymania bądź ograniczenia trwających badań klinicznych, których rezultaty mają bezpośredni wpływ na leczenie pacjentów.

Czy jednak do wspomnianych oszczędności, również na ABM, w ogóle dojdzie? Ujawnienie pisma, gdzie MZ przedstawiło swoje propozycje oszczędności, wywołało falę nieprzychylnych dla resortu komentarzy. Póki co nie słychać, by MZ forsowało któryś z zawartych w dokumencie punktów.