Przełomowe rozwiązania dla kobiet w 2025 roku? Onkologia, endometrioza i in vitro na nowo

2 tygodni temu 19

Rok 2025 to przełom w leczeniu nowotworów kobiecych w Polsce
Po dekadach oczekiwań pacjentki z rakiem endometrium, rakiem szyjki macicy i rakiem jajnika zyskały dostęp do nowoczesnych terapii
Także w raku piersi weszły do refundacji kolejne terapie
Istotna zmiana nastąpiła dla pacjentek z endometriozą. Do tej pory niefinansowane leczenie weszło do koszyka świadczeń gwarantowanych, a kobiety nie będą już odsyłane słysząc "taka pani uroda"
Ten rok, to też efekty wprowadzonego w 2024 roku rządowego dofinansowania do In vitro i ponad 8 tys. urodzonych już dzieci
To także rok, gdy MZ dostrzegło problem menopauzy

Dobry rok dla zdrowia kobiet

Koniec roku to czas podsumowań tego, co wydarzyło się przez ostatnie 12 miesięcy, ale też prognozowania na co możemy liczyć w nowym 2026 roku.

Niewątpliwie 2025 rok to dobry rok dla zdrowia kobiet. Czy to zasługa zasługa tego, że Ministerstwem Zdrowia w tym roku kierowały kobiety; wcześniej Izabela Leszczyna, a obecnie - Jolanta Sobierańska-Grenda? Na pewno ministra Izabela Leszczyna na ten obszar postawiła mocno. Zaczynając od wsparcia przy wprowadzaniu in vitro, a także wprowadzając przepisy, które bez zmian ustawowych pozwalają na szybki dostęp do tabletki "dzień po".

Ten rok to także czas zwiększenia dostępu do nowych leków, w tych nowotworach, które dotykają głównie kobiet, ale też zagwarantowanie leczenia endometriozy, które od lat było poza systemem świadczeń gwarantowanych.

Nowotwory kobiece z nowymi terapiami

Dobry czas dla zdrowia kobiet zapewnił dostęp do nowych leków, w tym w zakresie produktów onkologicznych stosowanych w tych nowotworach, które najczęściej dotyczą kobiet.

Rok 2025 to wręcz przełom w leczeniu nowotworów kobiecych w Polsce.

Po dekadach oczekiwań pacjentki z rakiem endometrium, rakiem szyjki macicy i rakiem jajnika zyskały dostęp do nowoczesnych terapii.

Po raz pierwszy w historii Polski pacjentki z zaawansowanym rakiem endometrium mogą otrzymać immunoterapię już w pierwszej linii leczenia – dokładnie tak, jak zalecają światowe standardy.

Ponadto programy lekowe zostały zmienione tak, by odpowiadały na potrzeby kliniczne, a nie tylko formalne kryteria.

Jak ocenia MZ, "dziś możemy powiedzieć z dumą: Polska nie tylko dogoniła Europę – w części obszarów ginekologii onkologicznej stała się liderem w regionie Europy Środkowo-Wschodniej".

Jeżeli chodzi o raka jajnika, to od października br. dostępna jest nowa terapia w programie B.50 (leczenie chorych na raka jajnika, raka jajowodu lub raka otrzewnej). To terapia do leczenia pacjentek z wysoką ekspresją receptora FRα chorujących na platynoopornego raka jajnika o wysokim stopniu złośliwości.

- To przełom. Wypełniliśmy lukę, która istniała i którą trudno nam było od wielu lat zapełnić. […] Będziemy mieć bardzo dobre narzędzie do leczenia pacjentek z platynoopornym rakiem jajnika - podkreślała prof. Anita Chudecka-Głaz podczas Kongresu Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej na początku grudnia 2025 roku.

Z kolei prof. Radosław Mądry, prezes PTGO, ocenił, że decyzja refundacyjna w tym zakresie zapadła w rekordowo krótkim czasie, niespotykanym wcześniej w ginekologii onkologicznej, a tempo włączenia leku do programu lekowego jest „historyczne” z perspektywy pacjentek z rakiem jajnika.

Rak piersi - coraz lepiej leczony

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym na świecie - wśród kobiet stanowi ok. 23 proc. wszystkich zachorowań i odpowiada za ok. 14 proc. zgonów. W Polsce każdego roku odnotowuje się ok. 22 tys. nowych przypadków zachorowań oraz 7-8 tys. zgonów z jego powodu, a liczba przypadków śmiertelnych nie spada.

Rak piersi wykryty we wczesnym stadium jest niemal w 100 proc. wyleczalny.

Jednak większość przypadków wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu po zakończonej terapii – wznowa może nastąpić po kilkunastu, a nawet po ponad 20 latach od zakończenia leczenia.

Październikowa lista leków refundowanych przyniosła istotną zmianę dla chorych z wczesnym hormonozależnym rakiem piersi. Refundacją objęty został rybocyklib, który skutecznie zmniejsza ryzyko nawrotu choroby w szerokiej populacji pacjentek.

Diagnostyka ruszyła do przodu

Inna istotna zmiana w zakresie onkologii dotyczy nie leczenia ale diagnostyki.

Od 1 lipca br. badania z krwi obwodowej mutacji w genach BRCA 1/2 w nowotworach BRCA-zależnych mogą być rozliczane w trybie ambulatoryjnym. Na tę zmianę od dawna czekali lekarze i pacjenci.

Dotyczy to kwalifikacji do programów lekowych, dedykowanych chorym na nowotwory BRCA-zależne. Badania te są finansowane zarówno w sytuacji zakwalifikowania pacjenta do programu, ale także w sytuacji, gdy pacjent się do niego nie zakwalifikuje. Zmiana znosi konieczność niepotrzebnych jednodniowych hospitalizacji, uciążliwych dla pacjentów i szpitali.

Jeden test kilka wyników

Ponadto pod koniec marca tego roku na listę darmowych badań finansowanych przez NFZ w ramach programu "Profilaktyka raka szyjki macicy" weszły test pozwalający na identyfikację konkretnych typów wirusa HPV, w tym onkogennych, oraz cytologia na podłożu płynnym.

Na mocy noweli rozporządzenia program profilaktyki raka szyjki macicy został poszerzony o dwa nowoczesne badania:

Test HPV HR – pomaga wykryć wywołujące raka szyjki macicy szczepy wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV 16 i 18). Z kolei cytologia na podłożu płynnym – jest dokładniejsza i pozwala lepiej ocenić stan zdrowia szyjki macicy. Badania te pozwolą skuteczniej wykrywać zmiany nowotworowe już na wczesnym etapie. Badania są dostępne dla kobiet w wieku 25 - 64 lata.

Endometrioza. Polki doczekały się systemowego leczenia

Przełomem tego roku można nazwać objęcie refundacją leczenia endometriozy. Wcześniej brakowało systemowego leczenia tej choroby, a pacjentki były odsyłane i płaciły za leczenie z własnej kieszeni.

Od lipca leczenie endomteriozy jest refundowane. Do końca listopada ze świadczeń gwarantowanych w tym zakresie skorzystało blisko 300 pacjentek w ramach programu kompleksowej opieki specjalistycznej nad endometriozą. Wartość zrealizowanych świadczeń, w tym 244 zabiegów operacyjnych, to ponad 9,5 mln zł - informowało Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi na interpelację poselską.

Program na razie realizuje osiem ośrodków w Polsce, ale resort nie wyklucza rozszerzenia tej listy.

Ministerstwo Zdrowia nie wyklucza rozszerzenia listy ośrodków realizujących program.

- Natomiast należy podkreślić, że celem Ministerstwa Zdrowia jest to, by diagnostyka i leczenie endometriozy, w tym zaawansowanej endometriozy (głębokiej), prowadzone było w wyspecjalizowanych ośrodkach posiadających największe doświadczenie w tym zakresie oraz spełniających określone wymagania w zakresie wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną, a także zatrudniających personel medyczny z udokumentowanym doświadczeniem w diagnozowaniu, leczeniu i sprawowaniu opieki nad pacjentkami z endometriozą - podkreśla resort zdrowia.

Pacjentki w ramach programu mogą korzystać z leczenia farmakologicznego i chirurgicznego. Opieka nad pacjentkami jest realizowana na dwóch poziomach. Pierwszy - w poradniach ginekologiczno-położniczych, gdzie rozpoczęte jest leczenie farmakologiczne. W przypadku endometriozy głębokiej pacjentka jest kierowana na wyższy poziom leczenia chirurgicznego. Refundowane jest także zależnie od wskazań medycznych, leczenie pacjentek mających endometriozę poza układem rozrodczym.

Menopauza - niedostrzegany problem

Choć menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, jednak często ją zaniedbujemy. - Niezaopiekowana menopauza zwiększa ryzyko osteoporozy, chorób układu krążenia i innych - przypominał wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski pod koniec listopada podczas zorganizowanej w Ministerstwie Zdrowia konferencji.

Na ręce decydentów trafiła Biała Księga Menopauzy zawierająca zestaw rekomendacji w obszarze zdrowia kobiet w okresie transformacji menopauzalnej.

Rekomendacje w obszarze opieki zdrowotnej to m.in.:

rozszerzenie pakietu badań programu "Moje zdrowie" o pytania menopauzalne,
rozszerzenie badań medycyny pracy,
obligatoryjne badania przesiewowe w kierunku nowotworów,
wprowadzenie formularza MTT,
opracowanie raportu na temat stanu zdrowia Polek w wieku 40-60 lat,
system certyfikacji lekarzy i położnych,
wykorzystanie potencjału położnych, co jest szczególnie istotne w sytuacji wykluczenia komunikacyjnego,
zmiany w programach nauczania,
kursy i szkolenia.

Patrząc na zmiany, które dotyczą diagnostyki i leczenia chorób, które dotykają głównie kobiety, można ocenić, że 2025 to był dobry rok dla zdrowia kobiet.