Popularny lek hamuje głód i pomaga schudnąć. Najnowsze badania dają pewność

2 tygodni temu 20

Metformina, obok obniżania poziomu glukozy, może zmniejszać apetyt i sprzyjać stopniowej utracie masy ciała
Kluczową rolę odgrywa metabolit Lac-Phe, tzw. cząsteczka antygłodowa, której poziom rośnie podczas leczenia metforminą
Działanie Lac-Phe jest porównywalne do efektu intensywnego wysiłku fizycznego i prowadzi do szybszego uczucia sytości
Spadek masy ciała przy metforminie jest zwykle umiarkowany, ale trwały
Metformina nie jest lekiem odchudzającym, lecz odkryty mechanizm może pomóc w opracowaniu nowych terapii regulujących apetyt

Dlaczego metformina zmniejsza apetyt?

Przez lata sądzono, że spadek masy ciała podczas leczenia metforminą jest jedynie skutkiem ubocznym poprawy gospodarki cukrowej. Tymczasem badanie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature Metabolism" pokazuje, że mechanizm ten jest bardziej złożony.

Naukowcy wykazali, że metformina zwiększa stężenie metabolitu o nazwie Lac-Phe (N-laktylo-fenyloalanina). To cząsteczka, która powstaje z połączenia mleczanu i fenyloalaniny - dwóch związków naturalnie występujących w organizmie człowieka. Co istotne, Lac-Phe została już wcześniej opisana jako tzw. „cząsteczka antygłodowa”, ponieważ potrafi hamować łaknienie.

Cząsteczka „antygłodowa” działa jak wysiłek

Lac-Phe nie jest zupełnie nowym odkryciem. Już w 2022 roku wykazano, że jej poziom gwałtownie rośnie po intensywnych ćwiczeniach fizycznych i że może odpowiadać za brak apetytu bezpośrednio po treningu. Nowe badanie pokazało, że metformina wywołuje podobny efekt biochemiczny jak wysiłek fizyczny, nawet u osób, które nie ćwiczą intensywnie.

Analiza danych z kilku niezależnych badań (obserwacyjnych i interwencyjnych) wykazała, że:

poziom Lac-Phe istotnie wzrasta u osób przyjmujących metforminę,
wzrost ten pojawia się zarówno po dłuższym stosowaniu leku, jak i po pojedynczej dawce,
efekt nie zależy wyłącznie od masy ciała, ale przede wszystkim od samego leczenia metforminą.

Lac-Phe działa na ośrodki regulujące łaknienie, zmniejszając chęć jedzenia. W praktyce oznacza to, że osoby leczone metforminą szybciej odczuwają sytość, rzadziej podjadają między posiłkami i spożywają mniejsze porcje, często bez świadomych prób zrzucenia zbędnych kilogramów.

To tłumaczy, dlaczego utrata masy ciała podczas terapii metforminą jest zwykle umiarkowana, ale trwała - i nie wiąże się z gwałtownym spadkiem apetytu czy wyniszczającą dietą.

Czy metformina jest lekiem odchudzającym?

Metformina nie jest lekiem opracowanym ani zarejestrowanym w celu leczenia otyłości. Jak podkreślają autorzy badania, pozostaje ona lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, a jej wpływ na masę ciała jest efektem towarzyszącym poprawie metabolizmu, a nie głównym celem leczenia. W badaniu opisano mechanizm biologiczny odpowiedzialny za hamowanie apetytu, nie formułując nowych wskazań klinicznych do stosowania metforminy.

Jednocześnie odkrycie roli metabolitu Lac-Phe rzuca nowe światło na to, dlaczego u części pacjentów leczonych metforminą obserwuje się zmniejszenie łaknienia i stopniową utratę masy ciała. Autorzy wskazują, że poznanie tego mechanizmu może w przyszłości umożliwić opracowanie nowych terapii, które:

celowo zwiększają poziom Lac-Phe lub podobnych cząsteczek,
naśladują korzystne efekty metaboliczne obserwowane podczas leczenia metforminą,
będą ukierunkowane bezpośrednio na regulację apetytu i leczenie otyłości, bez ingerencji w gospodarkę glukozową.

Badanie pokazuje, że metformina wpływa nie tylko na poziom cukru we krwi, lecz także na biochemiczne mechanizmy regulujące uczucie głodu. Zwiększenie stężenia Lac-Phe może tłumaczyć, dlaczego lek ten sprzyja umiarkowanej, długofalowej redukcji masy ciała u części pacjentów. To dowód na to, że jeden z najczęściej stosowanych leków przeciwcukrzycowych wciąż odsłania nowe aspekty swojego działania — i inspiruje poszukiwania nowych, bardziej precyzyjnych terapii metabolicznych.