3 tygodni temu
18
Od początku obowiązywania ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j od 1992 r., progi podatkowe były waloryzowane corocznie. Przerwa nastąpiła w latach 2002 – 2006, a następnie od 2009 r. do 2021 r. Ostatnia waloryzacja miała miejsce w 2022 r. Od tamtego czasu przeciętne wynagrodzenie brutto wg danych GUS wzrosło o 12,8% w 2023 r., 14,3% w 2024 r. oraz wg prognozy o 8% w tym roku. Oznacza to, że brak waloryzacji progów podatkowych powoduje, że coraz więcej osób przekracza drugi próg podatkowy – a więc płaci wyższy podatek dochodowy.
Wyższy podatek dla kolejnych grup podatników każdego roku w latach 2025-2028
Najczęściej następuje to pod koniec roku i wówczas jest to niemałe zaskoczenie. Przykładowo dla wynagrodzenia 15.000,00 zł. przekroczenie pierwszego progu podatkowego (stawka 12%) i wejście w drugi próg podatkowy (stawka 32% od nadwyżki ponad 120 tys. zł) nastąpi w października a dla wynagrodzenia 20.000,- zł już w sierpniu. Obecnie problem ten dotyczy osób, których wynagrodzenie miesięczne brutto jest wyższe od około 12.000,- zł. Sytuacja ta będzie jednak dotyczyła w kolejnych latach coraz większej liczby podatników ponieważ płaca minimalna podlega waloryzacji a w konsekwencji też inne wynagrodzenia, a zgodnie z przyjętymi przez Radę Ministrów założeniami w "Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028” - zamrożenie progów podatkowych w PIT zaplanowano do 2028 roku.
Skala podatkowa PIT i progi podatkowe
Na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 29–30f, pobiera się od podstawy jego obliczenia według następującej skali podatkowej:
Podstawa obliczenia podatku w złotych | Podatek wynosi | |
ponad | do | |
120 000 | 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3600 zł | |
120 000 | 10 800 zł + 32 % nadwyżki ponad 120 000 zł | |
Te wartości skali podatkowej PIT są niezmienne od 2022 roku. Taka skala obowiązuje w 2025 roku i będzie obowiązywać także w 2026 roku. A zgodnie z ww. planami rządu - do 2028 r.
Warto podkreślić, że ww. skala podatkowa jest stosowana do obliczenia podatku dochodowego m.in. od dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne z umów o pracę, umów cywilnoprawnych (np. zlecenia), a także z prowadzenia działalności gospodarczej (tzw. zasady ogólne opodatkowania PIT). W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli podatnik nie wybierze innej formy opodatkowania, to właśnie zasady ogólne będą miały zastosowanie jako podstawowe (domyślne). Jest to nadal najczęściej stosowana przez przedsiębiorców forma opodatkowania, która w szczególności pozwala uwzględniać koszty uzyskania przychodu. Podatek dochodowy na zasadach ogólnych rozlicza się i opłaca (zaliczki) w systemie miesięcznym, ale w określonych przypadkach może być również rozliczany w systemie kwartalnym.
Pierwszym progiem podatkowym jest tak naprawdę kwota wolna od podatku (30 tys. zł), która wynika właśnie z ww. skali podatkowej, a konkretnie z kwoty zmniejszającej podatek (3600 zł rocznie). Dochody do 30 tys. zł brutto rocznie nie są opodatkowane PIT. Po przekroczeniu tego progu, dochody powyżej 30 tys. zł rocznie są opodatkowane podatkiem dochodowym PIT wg stawki 12%.
Drugi próg podatkowy wyznacza kwota 120 tys. zł. Dochody powyżej 120 tys. zł rocznie (nadwyżka ponad tą kwotę) są opodatkowane wg stawki 32% PIT.
Dalszy ciąg materiału pod wideo
Trzecim progiem podatkowym jest tzw. danina solidarnościowa (art. 30 h ustawy o PIT). Płacą ją podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, których dochody roczne przekroczyły 1 mln zł. Stawka daniny solidarnościowej wynosi 4%. A więc dochody powyżej progu 1 mln zł rocznych dochodów są opodatkowane zarówno stawką 32% PIT jak i 4% stawką daniny solidarnościowej.
Podatnicy PIT uciekają od umowy o pracę
W konsekwencji coraz więcej osób współpracuje z firmami w ramach B2B. Wówczas mają możliwość wybrania bardziej korzystnych form opodatkowania, np. podatkiem liniowym (19% od całości rocznych dochodów) czy ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Stawki ryczałtu wynoszą od 2% do 17%, w zależności od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, np. 14% dla lekarzy, czy 17% dla prawników wykonujących wolny zawód.
Co prawda 4 grudnia br. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy, zakładający uprawnienie PIP do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych (czyli umów zlecenia i umów o dzieło) oraz B2B w umowy o pracę, ale budzi on wiele kontrowersji, również natury prawnej.
Jaki podatek przy umowie o pracę i ryczałcie
Przykładowe obciążenia publicznoprawne w zależności od stawki ryczałtu oraz wysokości wynagrodzenia kształtują się następująco:
- dla 15.000,- zł brutto miesięcznie:
Wariant rozliczenia | Roczne składki ZUS (społ. + zdrow.) | Roczny podatek PIT | Roczna suma obciążeń |
Umowa o pracę | 38650 zł | 21140 zł | 59790 zł |
B2B – Ryczałt 8,5% | 28980 zł | 13220 zł | 42200 zł |
B2B – Ryczałt 12% | 28 980 zł | 18670 zł | 47650 zł |
- dla 20.000,- zł brutto miesięcznie:
Wariant rozliczenia | Roczne składki ZUS (społ. + zdrow.) | Roczny podatek PIT | Roczna suma obciążeń |
Umowa o pracę | 51540 zł | 37710 zł | 89250 zł |
B2B – Ryczałt 8,5% | 28 980 zł | 18320 zł | 47300 zł |
B2B – Ryczałt 12% | 28 980 zł | 25870 zł | 54850 zł |
Oznacza to, że współpraca w ramach B2B poza niższymi obciążeniami podatkowymi wiąże się również z niższymi obciążeniami z tytułu składki zdrowotnej, czy składek na ubezpieczenia społeczne i staje się atrakcyjną formą współpracy, szczególnie w przypadkach, gdy ryzyko jej przekształcenia w umowę o prace jest niewielkie. Biorąc pod uwagę kwestie obciążeń podatkowych należy pamiętać również o preferencjach w zakresie rozliczeń (np. wspólne rozliczenie z małżonkiem) i możliwych odliczeniach (np. ulga na dzieci, IKZE). Wszystkie te elementy należy wziąć pod uwagę przy wyborze formy współpracy i formy opodatkowania.
Wskazany powrót do waloryzacji progów podatkowych w PIT
Biorąc pod uwagę średni przewidywany wzrost PKB Polski na lata 2025 – 2027 w prognozach Banku Światowego, UE czy OECD w wysokości około 3,5% oraz problemy na rynku pracy co będzie wpływało na wzrost wynagrodzeń, warto rozważyć powrót do corocznej waloryzacji progów podatkowych co najmniej o wskaźnik inflacji. W przeciwnym razie realne wynagrodzenia podatników będą spadały co będzie dodatkową presją na wzrost kosztów wynagrodzeń bo pracownicy będą ją wywierali w celu urealnienia dochodów.
Mirosław Lewandowski, Konsultant podatkowy
Podstawa prawna: Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Źródło: Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny na lata 2025-2028 przyjęty przez Radę Ministrów 8 października 2024 r.
English (US) · 
Polish (PL) ·