Pielęgniarki i fizjoterapeuci z nowymi uprawnieniami, ale nie wystawią L4

2 tygodni temu 16

ZIZOO.PL

7 stycznia 2026 r. prezydent podpisał nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw, która nadaje nowe uprawnienia w zakresie orzecznictwa i wydawania zaświadczeń o stanie zdrowia pielęgniarkom oraz fizjoterapeutom
Zmiany mają usprawnić funkcjonowanie systemu, skrócić czas oczekiwania na decyzje oraz odciążyć lekarzy orzeczników ZUS
Pielęgniarki mogą orzekać o niezdolności do samodzielnej egzystencji, co ma znaczenie przy przyznawaniu świadczeń opiekuńczych
Fizjoterapeuci zyskali prawo do samodzielnego sporządzania zaświadczeń i opinii w ramach rehabilitacji leczniczej i prewencji rentowej ZUS
Nowe przepisy nie dają ani pielęgniarkom, ani fizjoterapeutom prawa do wystawiania zwolnień lekarskich (L4)
Znowelizowana ustawa wejdzie w życie 13 kwietnia br.

Nowe uprawnienia pielęgniarek

Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych (NIPiP) przypomina, że nowelizacja rozszerza kompetencje pielęgniarek, umożliwiając im orzekanie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a więc o stanie, w którym osoba nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wykonywać podstawowych czynności życia codziennego.

W praktyce oznacza to, że pielęgniarka, posiadająca odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia, będzie mogła samodzielnie ocenić, czy pacjent wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby ze względu na ograniczenia sprawności. Takie orzeczenie jest istotne np. przy przyznawaniu świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, takich jak dodatki czy specjalne świadczenia opiekuńcze.

NIPiP podkreśla, że pielęgniarki nie zyskały uprawnienia do wystawiania elektronicznego zwolnienia lekarskiego (e-ZLA) w ramach L4. Uprawnienie do orzekania o czasowej niezdolności do pracy wciąż pozostaje przy lekarzach, choć pielęgniarki starają się o uzyskanie kompetencji również w tym zakresie.

Nowe uprawnienia fizjoterapeutów

Z kolei Krajowa Izba Fizjoterapeutów informuje, że nowelizacja przepisów włącza fizjoterapeutów w system ubezpieczeń społecznych w nowym zakresie, przede wszystkim w obszarze rehabilitacji leczniczej realizowanej w ramach prewencji rentowej ZUS. Oznacza to wzmocnienie ich roli w procesie oceny stanu pacjentów zagrożonych utratą zdolności do pracy.

W praktyce fizjoterapeuci uzyskują możliwość samodzielnego sporządzania zaświadczeń i opinii dotyczących potrzeby rehabilitacji leczniczej, jej przebiegu oraz efektów. Dokumenty te mogą stanowić podstawę decyzji podejmowanych w systemie ubezpieczeń społecznych, m.in. w zakresie kierowania ubezpieczonych na rehabilitację finansowaną przez ZUS.

Jednocześnie KIF podkreśla, że - podobnie jak w przypadku pielęgniarek - nowe regulacje nie przyznają fizjoterapeutom prawa do wystawiania zwolnień lekarskich (L4) ani do orzekania o czasowej niezdolności do pracy, a orzeczenie wystawione przez fizjoterapeutę nie stanowi podstawy do wypłaty zasiłku chorobowego. Ich kompetencje koncentrują się na rehabilitacji i prewencji rentowej, co ma lepiej wykorzystać specjalistyczną wiedzę fizjoterapeutów i odciążyć lekarzy orzeczników.

Ustawa podpisana, kiedy wejdzie w życie?

Choć ustawę ogłoszono już 12 stycznia br., na wejście przepisów w życie musimy jeszcze poczekać – zmiany będą wprowadzane etapami.

W terminie 14 dni od ogłoszenia, a więc 27 stycznia 2026 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Po upływie kolejnych trzech miesięcy, a więc w kwietniu 2026 r. wejdą w życie m.in. nowe zasady kontroli zwolnień lekarskich oraz przepisy dotyczące podejmowania przez osobę na zwolnieniu określonych czynności. W tym samym czasie, a więc już wiosną br. nowe uprawnienia w zakresie wydawania orzeczeń zyskają pielęgniarki i fizjoterapeuci.

Dopiero za rok, bo od 1 stycznia 2027 r., zaczną obowiązywać zmiany w zakresie wystawiania orzeczeń lekarskich (e-ZLA). Wprowadzone zostanie też jednoosobowe orzekanie oraz możliwość wydawania orzeczeń w postaci elektronicznej.