Jak każdy pracownik (i nie tylko) może wpłynąć na wysokość pobieranych zaliczek na PIT? Wystarczy wypełnić i złożyć formularz PIT-2

Obowiązująca obecnie wersja 9 formularza PIT-2 wzbudziła w momencie jej wprowadzenia wiele emocji. Było tak, bo formularz znacząco różnił się od poprzedniej wersji i po raz pierwszy zawierał aż 23 pozycje podzielone na części od A do K. Zawierają one cztery oświadczenia i trzy wnioski. Mogą one być złożone przez podatnika według tego wzoru, jeśli nie złożył ich w inny sposób wskazany przez płatnika, np. poprzez elektroniczny system kadrowo-płacowy. Wszystkie, z wyjątkiem wniosku zawartego w części J, który dotyczy jednego roku, dotyczą również kolejnych lat podatkowych, a więc jeśli nie zachodzi zmiana okoliczności, nie trzeba ich aktualizować czy składać ponownie. Nie każdy podatnik składający formularz musi wypełnić wszystkie jego pozycje. W zależności od potrzeb może on wypełnić tylko te wnioski/oświadczenia, które w danym momencie chce złożyć i które dotyczą jego sytuacji.

Co istotne, za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy i przez to narażenie podatku na uszczuplenie podatnikowi grozi odpowiedzialność przewidziana w ustawie z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy. Trzeba pamiętać również o ty, że w przypadku, gdy zaniżenie lub nieujawnienie przez płatnika podstawy opodatkowania wynikało z zastosowania przez płatnika złożonych przez podatnika wniosków lub oświadczeń mających wpływ na obliczenie zaliczki, nie stosuje się art. 26a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, który wyłącza odpowiedzialność podatnika z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania czynności, do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik.

Czego dokładnie dotyczy omawiany formularz PIT-2(9) i jakie możliwości daje podatnikom?

Części A i B formularza to części zawierające dane identyfikacyjne podatnika i dane płatnika, któremu składany jest wniosek/oświadczenie.

Części C i D formularza to oświadczenia podatnika składane płatnikowi w sprawie pomniejszenia o kwotę zmniejszającą podatek.
Część C składa się zakładowi pracy oraz płatnikowi, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o PIT, czyli np. zleceniodawcy, czy zamawiającemu dzieło. Z kolei część D składa się rolniczej spółdzielni produkcyjnej i innym spółdzielniom zajmującym się produkcją rolną oraz organowi egzekucyjnemu wypłacającemu za zakład pracy należności ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych lub podmiotowi niebędącemu następcą prawnym zakładu pracy, przejmującemu zobowiązania zakładu pracy wynikające ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych. Części C i D może wypełnić podatnik, który uzyskuje w danym miesiącu przychody:
1) od więcej niż jednego płatnika, jeżeli:
a) łączna kwota pomniejszenia stosowana przez wszystkich płatników w tym miesiącu nie przekracza 1/12 kwoty zmniejszającej podatek oraz
b) w roku podatkowym podatnik nie skorzystał za pośrednictwem płatnika w pełnej wysokości z pomniejszenia kwoty zmniejszającej podatek, w tym także poprzez złożenie wniosku o niepobieranie zaliczek w danym roku podatkowym;
2) od tego samego płatnika z różnych tytułów (np. ze stosunku pracy i z umowy zlecenia), przy czym łączna kwota pomniejszenia zastosowana w tym miesiącu przez tego płatnika nie może przekroczyć kwoty wskazanej w tym oświadczeniu.
Dodatkowo, część D wypełnia podatnik, który chce upoważnić płatnika stosującego z urzędu pomniejszenie zaliczki na podatek o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, do pomniejszania zaliczki na podatek w innej wysokości, tj. o 1/24 albo 1/36 kwoty zmniejszającej podatek.

Część E formularza to oświadczenie podatnika składane płatnikowi o zamiarze preferencyjnego opodatkowania dochodów z małżonkiem/jako sobą samotnie wychowująca dziecko. Składa się zakładowi pracy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz innym spółdzielniom zajmującym się produkcją rolną. Pozwala ono na uwzględnienie na etapie obliczania zaliczek preferencji, którą do 31 grudnia 2021 r. podatnicy uwzględniali jedynie na etapie składania zeznania rocznego.

Część F formularza to oświadczenie podatnika składane zakładowi pracy w sprawie korzystania z podwyższonych pracowniczych kosztów uzyskania przychodów.

Część G formularza to oświadczenie podatnika składane płatnikowi w sprawie zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152–154 updof, czyli ulgi dla: powracających, rodzin 4+, pracujących seniorów. Składa się je płatnikowi wypłacającemu przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, z umów zlecenia oraz z zasiłku macierzyńskiego. Jeśli podatnik spełnia warunki do skorzystania z którejś z tych ulg, ale nie złoży płatnikowi oświadczenia w tym zakresie, to pobierze on zaliczki w „normalnej” wysokości, a podatnik będzie miał możliwość skorzystania z ulgi na etapie składnia zeznania rocznego.

Część H formularza to wniosek podatnika składany płatnikowi o niestosowanie ulgi dla młodych lub pracowniczych kosztów uzyskania przychodów. Składa się go płatnikowi wypłacającemu przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, z umów zlecenia oraz z zasiłku macierzyńskiego. Jeśli płatnikiem jest zakład pracy, można zaznaczyć dwa kwadraty.

Część I formularza to wniosek podatnika składany płatnikowi o rezygnację ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów. Może być złożony zakładowi pracy lub płatnikowi takiemu jak zleceniodawca, czy zamawiający dzieło.

Część J formularza to wniosek podatnika składany płatnikowi w sprawie niepobierania zaliczek w roku podatkowym. Może być złożony zakładowi pracy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej i innym spółdzielniom zajmującym się produkcją rolną oraz płatnikowi takiemu jak zleceniodawca, czy zamawiający dzieło.

Część K formularza to podpis podatnika.

art. 31a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 163)