Historyczna deklaracja ONZ i ambitne plany do 2030 roku

3 tygodni temu 20

Choroby niezakaźne powodują ok. 18 mln przedwczesnych zgonów rocznie, a problemy ze zdrowiem psychicznym dotykają ponad miliarda osób
ONZ przyjęła pierwszą wspólną deklarację dotyczącą chorób niezakaźnych i zdrowia psychicznego
Światowi przywódcy zobowiązali się do redukcji czynników ryzyka ww. chorób i problemów do 2023 w konkretnych zakresach
Państwa zobowiązały się też do stabilnego finansowania i współpracy międzysektorowej

Choroby niezakaźne i zdrowie psychiczne

Choroby niezakaźne, takie jak choroby serca i układu krążenia, nowotwory, cukrzyca czy przewlekłe schorzenia układu oddechowego, są dziś główną przyczyną zgonów na świecie; każdego roku prowadzą do około 18 mln przedwczesnych śmierci.

Zaburzenia zdrowia psychicznego dotyczą ponad miliarda osób i należą do najczęstszych przyczyn niepełnosprawności oraz obniżonej jakości życia.

ONZ i WHO podkreślają, że oba te obszary są ze sobą ściśle powiązane. Wiele czynników ryzyka jest wspólnych - należą do nich:

palenie tytoniu,
niezdrowa dieta,
nadużywanie alkoholu,
brak aktywności fizycznej,
zanieczyszczenie powietrza
długotrwały stres.

Czynniki te jednocześnie zwiększają ryzyko chorób przewlekłych i pogarszają kondycję psychiczną.

Problem dotyczy wszystkich krajów, niezależnie od poziomu rozwoju. Choroby niezakaźne i problemy ze zdrowiem psychicznym coraz częściej obciążają systemy ochrony zdrowia, rynek pracy i finanse publiczne, wpływając na tempo wzrostu gospodarczego i stabilność społeczną.

Ambitne cele zdrowotne do 2030 roku

Nowa deklaracja wprowadza trzy globalne cele, które mają zostać osiągnięte do 2030 roku. Zakłada ona:

zmniejszenie liczby osób używających tytoniu o 150 mln,
objęcie skuteczną kontrolą nadciśnienia tętniczego u dodatkowych 150 mln ludzi,
zapewnienie dostępu do opieki w zakresie zdrowia psychicznego kolejnym 150 mln osób.

Realizację powyższych celów ma zapewnić przede wszystkim wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej.

Sygnatariusze deklaracji zobowiązali się do poprawy dostępu do podstawowych leków, badań i technologii medycznych, a także do wczesnego wykrywania chorób przewlekłych i zaburzeń psychicznych. Duży nacisk położono na leczenie blisko miejsca zamieszkania pacjenta, aby pomoc była bardziej dostępna i skuteczna.

Deklaracja zwraca również uwagę na kwestie finansowe. Celem jest ograniczenie sytuacji, w których koszty leczenia prowadzą do zadłużenia lub rezygnacji z terapii. Kraje mają wprowadzać rozwiązania chroniące pacjentów przed nadmiernymi wydatkami na leczenie chorób przewlekłych i opiekę psychiatryczną.

Szersze spojrzenie na zdrowie i nowe zagrożenia

Deklaracja jest najszerszym dokumentem tego typu w historii. Po raz pierwszy obejmuje ona tak różnorodne obszary jak zdrowie jamy ustnej, zdrowie płuc, nowotwory dziecięce, choroby wątroby i nerek czy choroby rzadkie. Uwzględnia także wpływ środowiska na zdrowie - od zanieczyszczenia powietrza i ekspozycji na ołów po niebezpieczne chemikalia i dostęp do czystych technologii gotowania.

Nowym elementem jest też odniesienie do zagrożeń cyfrowych. ONZ zwraca uwagę na negatywny wpływ nadmiernego korzystania z ekranów, mediów społecznościowych, szkodliwych treści oraz dezinformacji na zdrowie psychiczne, szczególnie dzieci i młodzieży. W dokumencie podkreślono potrzebę działań regulacyjnych i edukacyjnych w tym obszarze.

Deklaracja wzmacnia również działania w zakresie profilaktyki, w tym regulacje dotyczące e-papierosów i nowych wyrobów tytoniowych, ograniczanie marketingu niezdrowej żywności skierowanego do dzieci oraz eliminację tłuszczów trans z żywności.

Finansowanie, współpraca i odpowiedzialność

W obliczu trudnej sytuacji gospodarczej wiele państw ma ograniczone możliwości finansowania ochrony zdrowia. Dlatego deklaracja kładzie duży nacisk na stabilne i długofalowe finansowanie, zarówno ze środków krajowych, jak i we współpracy międzynarodowej. Choroby niezakaźne i zdrowie psychiczne zostały uznane za kluczowe elementy zrównoważonego rozwoju, a nie wyłącznie za problem systemu opieki zdrowotnej.

Dokument podkreśla konieczność podejścia „całego rządu” i „całego społeczeństwa”. Oznacza to współpracę różnych resortów, samorządów, organizacji społecznych, ekspertów, pacjentów oraz osób z doświadczeniem choroby.

Postępy w realizacji celów będą monitorowane - Sekretarz Generalny ONZ ma regularnie przedstawiać raporty, a WHO będzie wspierać kraje we wdrażaniu przyjętych zobowiązań.

Przyjęcie deklaracji jest ważnym sygnałem politycznym. Po raz pierwszy zdrowie fizyczne i psychiczne zostały potraktowane jako jeden, wspólny priorytet, od którego zależy jakość życia, rozwój społeczny i przyszłość gospodarek na całym świecie.