Czytać jak Ursula Le Guin

„Rzeźbię w słowach. Pisma o życiu i książkach” Ursuli Le Guin to zbiór różnorodnych przemyśleń autorki na temat literatury. Pierwsza część zawiera wykłady, eseje i teksty okolicznościowe, na drugą składają się przedmowy do książek (nie własnych, ale innych pisarzy), w trzeciej znajdujemy ponad trzydzieści recenzji, a na koniec zapiski z tygodniowego pobytu w ośrodku dla pisarek. Le Guin skupia się raczej na cudzej twórczości niż na własnej. Obok tematów związanych z literaturą znajduje też miejsce na przemyślenia na temat architektury, snów, zwierząt czy wymyślonych języków. Wielokrotnie staje w obronie fantasy i fantastyki naukowej, wyjaśniając, dlaczego gatunki te zasługują na większe uznanie.

Przedmowy są nieco dłuższe i bardziej wnikliwe niż recenzje. Pisarka przedstawia w nich własne spojrzenie na takie klasyki jak „Wehikuł czasu” Wellsa, „Piknik na skraju drogi” Strugackich czy „Solaris” Lema. Jej teksty stanowią sugestię, po jakie lektury warto sięgnąć, a jakie lepiej omijać. Odsłania przed czytelnikami własne gusta literackie i daje im wgląd w to, co ceni w książkach: ich nieoczywistość, trafność języka, ukazywanie różnych rodzajów relacji między bohaterami, wiarygodność i czułość. Operuje takimi określeniami jak „wyobraźnia fraktalna”, „szarże stylistyczne” czy „groteskowo smutne”, unikając sztampowych schematów. Zwykle skupia się na konkretnych książkach, ale przedstawia też bardziej panoramiczne przeglądy twórczości Wellsa i Saramago czy porównanie wizji przyszłości przedstawionych przez Wellsa i Orwella.

Ursula Le Guin potrafiła pisać książki, potrafiła pisać o książkach i potrafiła pisać o pisaniu. W „Rzeźbię w słowach” dzieli się z czytelnikami swoimi refleksjami i zachęca nie tylko do lektury, ale też do krytycznej oceny książek, do patrzenia na nie z szerszej perspektywy, wyszukiwania tego, co nieoczywiste i zagłębiania się w ciągle nowe literackie światy.

Agnieszka Kruk