Wyjątkowy związek z tropikalnych drzew. Może pomóc w walce z rakiem

• Naukowcy odkryli enzymy odpowiedzialne za produkcję mitrafiliny, rzadkiego związku o działaniu przeciwnowotworowym
• Mitrafilina to alkaloid spirooksindolowy o unikalnym kształcie cząsteczki, występujący w śladowych ilościach w roślinach tropikalnych
• Zespół zidentyfikował dwa kluczowe enzymy, które nadają cząsteczce mitrafiliny jej charakterystyczny kształt
• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Czym jest mitrafilina?
2. Dlaczego mitrafilina jest tak trudna do zdobycia?

Czym jest mitrafilina?

Mitrafilina należy do niewielkiej grupy nietypowych substancji roślinnych zwanych alkaloidami spirooksindolowymi. Mają one charakterystyczny "skręcony" kształt cząsteczki, który nadaje im silne właściwości biologiczne, m.in. działanie przeciwnowotworowe i przeciwzapalne. Do niedawna naukowcy wiedzieli, że te związki są cenne, ale nie rozumieli, jak rośliny je tworzą.

W 2023 r. zespół pod kierownictwem dr Thu-Thuy Dang z Wydziału Nauk UBC Okanagan odkrył pierwszy enzym roślinny, który potrafi nadać cząsteczce charakterystyczny "skręcony" kształt. Na tej podstawie doktorant Tuan-Anh Nguyen zidentyfikował dwa kluczowe enzymy odpowiedzialne za produkcję mitrafiliny — jeden układa cząsteczkę w odpowiednią trójwymiarową formę, a drugi nadaje jej ostateczny kształt.

Jak mówi dr Dang, "to jak znalezienie brakujących elementów w taśmie produkcyjnej. Dzięki temu wiemy, jak natura tworzy te skomplikowane cząsteczki i możemy spróbować odtworzyć ten proces".

• Zobacz też: Polacy na tropie leku na raka jelita. Niesamowite odkrycie z Krakowa. "Na skalę światową"

Dlaczego mitrafilina jest tak trudna do zdobycia?

Wiele obiecujących związków naturalnych występuje w roślinach w bardzo małych ilościach, co sprawia, że ich produkcja w laboratorium jest droga i niepraktyczna. Mitrafilina jest tego przykładem — występuje w śladowych ilościach w tropikalnych drzewach, takich jak Mitragyna (kratom) i Uncaria (koci pazur), należących do rodziny kawowatych.

Dzięki odkryciu enzymów odpowiedzialnych za jej tworzenie naukowcy mają teraz jasny plan, jak produkować mitrafilinę w sposób bardziej ekologiczny i na większą skalę.

"To odkrycie daje nam możliwość wytwarzania cennych leków w sposób przyjazny dla środowiska" — mówi Nguyen. Podkreśla też, że praca nad tym projektem była dla niego wyjątkowym doświadczeniem i że zamierza kontynuować badania w Kanadzie.

• Przeczytaj też: Przełomowy lek przeciwnowotworowy. Daje nadzieję na trwałą eliminację guzów

Projekt był realizowany wspólnie przez laboratorium dr Dang w UBC Okanagan i zespół dr Satyi Nadakuduti z Uniwersytetu Florydy. Badania finansowały m.in. kanadyjskie i amerykańskie instytucje naukowe.

"Rośliny to niesamowici chemicy" — mówi dr Dang. "Naszym kolejnym celem jest wykorzystanie ich mechanizmów do tworzenia większej liczby leków".