W przestrzeni kosmiczne dochodzi do deformacji mózgu

Loty w kosmos są obciążające dla ludzkiego organizmu i wiążą się z licznymi zagrożeniami zdrowotnymi. Wiemy, że w warunkach mikrograwitacji dochodzi do utraty masy kostnej, osłabienia mięśni, serca czy rozwoju kamieni nerkowych. W ostatnich latach nauka donosiła, że pobyt poza Ziemią prowadzi do szybszego niszczenia czerwonych krwinek przez organizm, osłabienia wzroku, przy braku odpowiedniej grawitacji zmienia się kształt gałki ocznej, dochodzi do uszkodzenia komórek nerwowych. Teraz dowiadujemy się, że bez ziemskiej grawitacji mózg rozciąga się, zmienia kształt i się kurczy.

Badacze z University of Florida, NASA, Niemieckiego Centrum Kosmicznego i Lotniczego (DLR - Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt) i firmy KBR donoszą na łamach PNAS Neuroscience o zaobserwowaniu przemieszczenia mózgu i jego nieliniowej deformacji po locie kosmicznym. Naukowcy przeanalizowali dane z MRI 26 astronautów i 24 uczestników badania, w trakcie którego osoby te przez 60 dni leżały na łóżku pochylonym pod kątem 6 stopni z głową w dół. To tzw. analogowi astronauci, a badanie tego typu pozwala symulować na Ziemi wpływ mikrograwitacji na ludzki organizm.

Na Ziemi grawitacja utrzymuje mózg w odpowiednim położeniu, a płyn mózgowo-rdzeniowy otacza go, działając jak dodatkowe zabezpieczenie przed urazami. Dotychczas wiadomo było, że mózg przesuwa się ku górze, teraz dowiadujemy się, iż dochodzi również do jego przesunięć w innych kierunkach oraz deformacji.

Okazało się, że w wyniku lotu kosmicznego oraz w wyniku leżenia mózg przemieszcza się ku tyłowi, ku górze i ulega rotacji do tyłu w osi pochylenia. Zmiany te były skorelowane z czasem ekspozycji na nienaturalne warunki. Doszło też do nieliniowych deformacji mózgu we wszystkich trzech kierunkach, których wcześniejsze badania mózgu nie wyłapały. U osób, które spędziły w kosmosie rok doszło do największego przemieszczenia ku górze kory ruchowej. To one mogą być przyczyna, dla której po powrocie z misji kosmicznych astronauci mają problemy z utrzymaniem równowagi. Większe przemieszczenia tylnej części wyspy (posterior insula) były skorelowane z większymi zaburzeniami równowagi.

Badania wykazały też, że w ciągu 6 miesięcy po powrocie z misji następowała rozległa regeneracja mózgu. Przemieszczenia i deformacje mózgu astronautów były częściowo podobne do deformacji obserwowanych podczas wspomnianych eksperymentów z leżeniem na łóżkach.

mózg deformacja przestrzeń kosmiczna mikrograwitacja