To jedno z największych zagrożeń. Eksperci wskazują, jak poprawić rokowanie pacjentów

• W Polsce śmiertelność z powodu sepsy, szczególnie w przebiegu wstrząsu septycznego, sięga 50 proc. 
• Eksperci zajmujący się intensywną terapią, epidemiologią i mikrobiologią przestrzegają, że bez sprawnej i szybkiej diagnostyki wiele przypadków rozpoznawanych jest zbyt późno, co istotnie pogarsza rokowanie
• Kluczowym krokiem w walce z sepsą jest utworzenie krajowego rejestru przypadków sepsy i zapewnienie całodobowego dostępu do diagnostyki mikrobiologicznej i molekularnej
• - Wczesne rozpoznanie sepsy ma kluczowe znaczenie, gdyż każda godzina opóźnienia leczenia zwiększa ryzyko powikłań, wydłuża hospitalizację i wiąże się z wyższą śmiertelnością - podkreśla prof. Barbara Adamik z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Eksperci o tym, jak poprawić rokowanie w sepsie. "Wczesna diagnostyka ratuje życie"

Każdego roku na świecie rejestruje się około 49 mln przypadków sepsy. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia odpowiada ona za blisko 20 proc. wszystkich zgonów. To pokazuje, jak istotnym i nadal niedostrzeganym zagrożeniem dla zdrowia publicznego jest sepsa.

W Polsce śmiertelność z powodu sepsy, szczególnie w przebiegu wstrząsu septycznego, sięga 50 proc. Tak wysoki poziom ryzyka jednoznacznie wskazuje na konieczność wdrożenia aktualnych wytycznych ekspertów i standaryzacji postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

Sepsa to zagrażająca życiu, nieprawidłowa reakcja organizmu na zakażenie, prowadząca do rozwoju dysfunkcji narządowej. Do grup szczególnie narażonych należą:

• małe dzieci,
• osoby w podeszłym wieku
• oraz pacjenci z obniżoną odpornością lub chorobami przewlekłymi.

Na wczesnym etapie objawy sepsy są niespecyficzne i mogą przypominać wiele innych chorób. Dodatkowym wyzwaniem diagnostycznym jest zróżnicowana etiologia sepsy, obejmująca zakażenia bakteryjne, wirusowe oraz grzybicze.

Taki obraz kliniczny sprawia, że bez sprawnej i szybkiej diagnostyki wiele przypadków rozpoznawanych jest zbyt późno, co istotnie pogarsza rokowanie.

Nowoczesne metody diagnostyki i zalecenia ekspertów

Jak dziś wygląda skuteczna diagnostyka sepsy? Grupa ekspertów z zakresu intensywnej terapii, epidemiologii i mikrobiologii opracowała dokument pt. „Diagnostyka sepsy z wykorzystaniem biomarkerów”.

Z lektury dokumentu wynika, że:

• diagnostyka sepsy opiera się na analizie objawów klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem cech zakażenia i na dokładnie zebranym wywiadzie. Niezbędnym uzupełnieniem są badania laboratoryjne, diagnostyka mikrobiologiczna oraz obrazowa;
• rekomendowane jest wykorzystanie biomarkerów stanu zapalnego - pomiar prokalcytoniny, białka c-reaktywnego czy interleukiny-6 wspomaga wczesne wykrycie sepsy oraz monitorowanie skuteczności leczenia;
• ujednolicone protokoły rozpoznawania i leczenia sepsy ułatwiają szybką, spójną reakcję i leczenie w różnych ośrodkach;
• należy zapewnić całodobową diagnostykę mikrobiologiczną i molekularną - badania mikrobiologiczne, testy molekularne i panele syndromiczne umożliwiają szybkie identyfikowanie patogenów i ocenę oporności na antybiotyki, także poza standardowymi godzinami pracy laboratorium;
• wdrożenie skal wczesnego ostrzegania - narzędzi wykorzystywanych w wielu krajach Unii Europejskiej, takich jak skala NEWS2, umożliwia ocenę ryzyka pogorszenia stanu pacjenta i wczesne wykrycie zagrożenia sepsą;
• zastosowanie narzędzi cyfrowych i algorytmów wspomagania decyzji klinicznych - integracja danych klinicznych i laboratoryjnych z elektroniczną dokumentacją medyczną pozwalają na ciągłe monitorowanie stanu pacjenta, automatyczne generowanie alertów o podejrzeniu sepsy oraz szybką reakcję zespołu medycznego. Jest to szczególnie istotne, ponieważ sepsa nie posiada jednego uniwersalnego markera diagnostycznego;
• edukacja personelu medycznego i wdrażanie międzynarodowych standardów, takich jak Surviving Sepsis Campaign - regularne szkolenia zwiększają świadomość zagrożeń, poprawiają wczesne rozpoznawanie sepsy i umożliwiają skuteczne stosowanie rekomendowanych procedur.

- Diagnostyka sepsy opiera się głównie na ocenie objawów klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem cech zakażenia oraz na zebraniu wywiadu od pacjenta, a uzupełniają ją badania laboratoryjne, mikrobiologiczne i obrazowe. Ponieważ nie istnieje pojedynczy, swoisty marker sepsy, w diagnostyce laboratoryjnej ocenia się wskaźniki odpowiedzi zapalnej, takie jak prokalcytonina, białko c-reaktywne czy interleukina-6 i parametry odzwierciedlające zaburzenia funkcji narządów - wymienia dr hab. n. med. Barbara Adamik, prof. Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii na Wydziale Lekarskim.

- Wczesne rozpoznanie sepsy ma kluczowe znaczenie, gdyż każda godzina opóźnienia leczenia zwiększa ryzyko powikłań, wydłuża hospitalizację i wiąże się z wyższą śmiertelnością - podkreśla ekspertka.

Współczesna medycyna dysponuje narzędziami umożliwiającymi znacznie szybszą reakcję niż jeszcze kilka lat temu. Samo ich istnienie nie jest jednak wystarczające – ważne znaczenie ma powszechny dostęp do szybkiej diagnostyki oraz odpowiednio przeszkolony personel medyczny.

- Sepsa to wciąż jedno z największych zagrożeń w medycynie. W najcięższych przypadkach, przy opóźnionej diagnostyce i leczeniu, śmiertelność przekracza 50 proc. Dlatego tak ważna jest wczesna identyfikacja - połączenie ostrożnej oceny klinicznej z monitorowaniem parametrów życiowych (np. przy pomocy skal wczesnego ostrzegania) oraz natychmiastowy dostęp do badań mikrobiologicznych i molekularnych. Tylko wtedy mamy realną szansę na uratowanie życia - wskazuje dr n. med. Mateusz Szymański z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Lublinie.

Jak zwiększyć skuteczność walki z sepsą?

Kluczowym krokiem w walce z sepsą w Polsce jest utworzenie krajowego rejestru przypadków sepsy. Bez rzetelnych danych nie jest możliwe poznanie rzeczywistej skali zachorowań, przebiegu leczenia ani jego wyników, a tym samym skuteczne planowanie działań systemowych.

Równolegle należy zapewnić całodobowy dostęp do diagnostyki mikrobiologicznej i molekularnej, umożliwiający wczesną identyfikację zakażeń.

Konieczne jest również wdrożenie jednorodnych, ogólnokrajowych protokołów rozpoznawania i leczenia sepsy oraz stosowanie skal wczesnego ostrzegania, co pozwoliłoby na szybką i spójną skuteczną reakcję w każdej placówce medycznej.

Istotną rolę mogą odegrać także nowoczesne systemy cyfrowe, integrujące dane kliniczne i laboratoryjne oraz automatycznie generujące alerty o podejrzeniu sepsy, umożliwiające natychmiastową reakcję zespołów medycznych.

Równocześnie kluczowe są regularne szkolenie personelu medycznego, zwiększające świadomość zagrożeń, poprawiające wczesne rozpoznawanie sepsy oraz skuteczne wdrażanie standardów postępowania.

Inicjatywa Surviving Sepsis Campaign od lat przypomina, że walka z sepsą jest jednym z najpilniejszych wyzwań współczesnej medycyny. Pozostaje ona pilnym i realnym problemem zdrowia publicznego, a wdrożenie zaleceń ekspertów może istotnie poprawić rokowanie pacjentów.

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.