Od objawów do diagnozy – w Polsce to średnio 3,5 roku. Co poszło nie tak?

• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Choroby, które trudno rozpoznać
2. "Aż 80 proc. kolonoskopistów nie bada tego odcinka"
3. NChZJ to więcej niż choroba jelit
4. Potrzeba więcej takich ośrodków

— Trzeba trafić do odpowiedniego ośrodka lub lekarza, aby zostać właściwie zdiagnozowanym — podkreśliła prof. Rydzewska podczas konferencji prasowej Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia, zorganizowanej w ramach cyklu "Spotkanie z Ekspertem".

Choroby, które trudno rozpoznać

Nieswoiste choroby zapalne jelit to schorzenia autoimmunologiczne, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki jelit, wywołując stan zapalny. Do grupy tych chorób należą przede wszystkim choroba Leśniowskiego-Crohna (ChLC) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). Objawy są często nieoczywiste — bóle brzucha, biegunki (często z krwią), chudnięcie czy przewlekłe zmęczenie. Te ostatnie, jak zauważa prof. Rydzewska, znacząco obniżają jakość życia pacjentów, utrudniając im codzienne funkcjonowanie.

Jednak choroba, jak wskazuje ekspertka, ma charakter nawracający. Objawy mogą ustępować i powracać, co dodatkowo komplikuje proces diagnostyczny. Przykładem jest historia jednego z pacjentów, który przez lata cierpiał na bóle brzucha i krwawe biegunki. Początkowo podejrzewano u niego hemoroidy, a leczenie ograniczało się do stosowania czopków i leków bez recepty. Dopiero, gdy trafił na SOR z ostrym bólem i ropniem, rozpoczęto bardziej szczegółowe badania, które w końcu doprowadziły do rozpoznania choroby Leśniowskiego-Crohna.

"Aż 80 proc. kolonoskopistów nie bada tego odcinka"

Proces diagnostyczny NChZJ jest skomplikowany i wieloetapowy.

— Obejmuje badania kliniczne, endoskopowe, histopatologiczne, radiologiczne oraz biochemiczne — wyjaśnia prof. Rydzewska.

Kluczowe jest wykluczenie innych przyczyn zapalenia przewodu pokarmowego, takich jak infekcje. Jednym z istotnych narzędzi diagnostycznych jest pomiar stężenia kalprotektyny w kale, który pozwala na wczesne wykrycie choroby i monitorowanie jej aktywności.

Podstawową metodą diagnostyczną pozostaje jednak ileokolonoskopia, czyli badanie jelita grubego oraz końcowego odcinka jelita cienkiego.

— Niestety, aż 80 proc. kolonoskopistów nie bada tego odcinka, a to właśnie tam najczęściej występuje choroba Leśniowskiego-Crohna — zauważa ekspertka. W przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego zmiany ograniczają się do odbytnicy i okrężnicy, jednak przy podejrzeniu zajęcia górnego odcinka przewodu pokarmowego konieczne bywa wykonanie gastroskopii.

NChZJ to więcej niż choroba jelit

Nieswoiste choroby zapalne jelit często współwystępują z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi, takimi jak astma, łuszczyca czy reumatoidalne zapalenie stawów. — Pacjenci z NChZJ mają 7,5 razy wyższe ryzyko rozwoju chorób współistniejących o podłożu immunologicznym i czterokrotnie większe ryzyko zachorowania na nowotwory — alarmuje prof. Rydzewska.

Choć NChZJ są chorobami przewlekłymi i nieuleczalnymi, odpowiednie leczenie pozwala kontrolować proces zapalny. W przypadku braku skuteczności terapii sterydowej kluczowe staje się zastosowanie leków biologicznych. Co więcej, jak wskazują najnowsze badania, wcześniejsze wprowadzenie terapii biologicznej może być bardziej efektywne kosztowo i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Potrzeba więcej takich ośrodków

Zdaniem prof. Rydzewskiej kluczowe dla poprawy sytuacji pacjentów z NChZJ jest rozwój sieci ośrodków opieki kompleksowej w Polsce.

• Polscy naukowcy wskazują, co szkodzi chorym jelitom. Zajadamy się niemal codziennie

— Złożyliśmy nowy projekt opieki kompleksowej w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. Wierzymy, że zwiększenie liczby takich ośrodków oraz rozszerzenie kompetencji lekarzy rodzinnych pozwoli na lepszą opiekę nad pacjentami — podkreśla ekspertka.