Miał być cudem techniki, stał się niespełnionym marzeniem USA

Historia comanche'a to opowieść z cyklu "co by było, gdyby" i najlepszy dowód na to, że po zakończeniu zimnej wojny, gdy USA i Związek Radziecki nie szczędziły pieniędzy na zwariowane konstrukcje, zaczęto baczniej przyglądać się wydawanym dolarom i rublom. Ten niezwykły jak na swoje czasy śmigłowiec pokazuje też, że projektując dziś nowy samolot, okręt wojenny czy czołg, trzeba balansować na cienkiej linii opłacalności. Oczywiście wciąż zdarzają się konstrukcje, które kosztują zwyczajnie zbyt dużo, ale w ostatnich kilkudziesięciu latach takich maszyn powstało zdecydowanie mniej.

Losy tej maszyny zaczynają się jeszcze w czasach zimnej wojny, gdy w 1982 r. Pentagon zainicjował program Lekkiego Eksperymentalnego Śmigłowca (LHX — Light Helicopter Experimental). Jego celem było zbudowanie maszyny, która miała zastąpić flotę lekkich śmigłowców zwiadowczo-bojowych pamiętających wojnę w Wietnamie. W 1988 r. armia USA wybrała dwie konstrukcje zgłoszone do tej inicjatywy, a w 1991 r. ogłoszono jej zwycięzcę. Wybór padł na firmę Boeing-Sikorsky, która otrzymała od rządu 2,8 mld dol. i ruszyła do budowy prototypów, czego efektem był dziewiczy lot comanche'a w styczniu, który odbył się w 1996 r.

W trakcie testów dwóch prototypów szybko okazało się, że śmigłowiec wyszedł projektantom po prostu znakomicie! Jak wspomnieliśmy, miała to być zarówno jednostka zwiadowcza, jak i śmigłowiec atakujący, który w założeniach miał dostarczać informacje o celach dla typowo szturmowych konstrukcji pokroju śmigłowców AH-64 Apache. Takie założenia sprawiły, że była to mniejsza i lżejsza jednostka niż AH-64. Śmigłowiec miał więc ok. 13 m długości, jego kadłub został wykonany w całości z materiałów kompozytowych, osiągał także prędkość 300 km na godz. Dzięki zasięgowi ponad 2 tys. km, comanche mógłby też bez problemu polecieć daleko poza granice USA w celu wykonania danej misji. Była to też bardzo zwrotna konstrukcja — RAH-66 mógł wykonać zwrot o 180 st. zaledwie w pięć sekund!

Comanche miał być także śmigłowcem typu stealth, czyli o obniżonej wykrywalności przez radary wroga. W tym celu kadłub maszyny był fasetowany i pokryty materiałem absorbującym promieniowanie (co pozwalało na oszukanie radarów), a także specjalną farbą minimalizującą dostrzeżenie go w podczerwieni. Dzięki temu sygnatura radarowa śmigłowca była 360 razy mniejsza niż w u apache'a! Sygnatura akustyczna comanche'a była też wyraźnie niższa niż u innych śmigłowców, m.in. dzięki kompozytowym ostrzom wirnika i innowacyjnemu projektowi tylnego wirnika. Na pokładzie nie brakowało również zaawansowanej awioniki, w tym cyfrowego systemu sterowania lotem oraz całej gamy czujników i systemów wykrywania wroga. Dzięki temu śmigłowiec bez problemu latałby w warunkach nocnych i przy niesprzyjającej pogodzie. Dwaj piloci, siedzący jeden za drugim, mieliby też do dyspozycji kolorowe wielofunkcyjne wyświetlacze LCD oraz specjalny wyświetlacz na hełmie.

Jeśli chodzi o uzbrojenie comanche'a, to jego głównym wyposażeniem miało być zamontowane z przodu działko kal. 20 mm, które mogłoby ostrzeliwać także wroga z tyłu maszyny oraz chować się w kadłubie (tak, aby śmigłowiec zachowywał w locie cechy stealth). Comanche miał też przenosić pociski Hellfire lub Stinger umieszczone wewnątrz kadłuba i wysuwane w momencie strzału. Patrząc na możliwości tego śmigłowca, w połączeniu z jego futurystycznym wyglądem, nietrudno zrozumieć, dlaczego ten projekt do dziś rozbudza wyobraźnię u fanów lotnictwa. Maszyna zachwyciła też chyba Pentagon, który początkowo planował zakupienie aż 1,2 tys. jednostek tego typu. W 2002 r. ten plan mocno się jednak zmienił i zredukowano tę liczbę do 650 maszyn, co i tak oznaczałoby wydatek niemal 27 mld dol. W siłach USA zaczęły się więc pojawiać głosy oraz coraz silniejsze naciski, aby dodatkowo zredukować liczbę śmigłowców, gdyż ich budowa pochłonęłaby większość lotniczego budżetu Pentagonu. Problem polegał jednak na tym, że obniżenie liczby zakontraktowanych maszyn automatycznie zwiększało cenę za jedną sztukę śmigłowca.

Ostatecznie stanęło na tym, iż w 2004 r. ogłoszono zakończenie programu Comanche i przerzucenie funduszy na modernizację śmigłowców już latających w siłach zbrojnych USA. A także dodatkowe inwestycje w bezzałogowe systemy lotnicze (czyli drony), które mogłyby w przyszłości odgrywać podobną rolę, co RAH-66. Dziś fanom lotnictwa pozostaje więc jedynie oglądanie dwóch prototypów comanche'ów, które można podziwiać w muzeum amerykańskiego lotnictwa w Fort Rucker, w stanie Alabama. Szkoda, bo byłby to bez wątpienia jeden z najbardziej niesamowitych bojowych śmigłowców w historii.

Szukasz przydatnego gadżetu do domu? To sprawdź oferty na popularne lornetki i latarki.