Lung Cancer Unit. 6 tygodni zamiast 6 miesięcy: ścieżka pacjenta z rakiem płuca może być znacznie krótsza

5 dni temu 15

Podczas debaty Polskiego Towarzystwa Onkologicznego na temat raka płuca eksperci rozmawiali m.in. o potrzebie wdrożenia do systemu Lung Cancer Unitów
Przypomnieli, że powinny one dysponować nie tylko określonym zapleczem kadrowym i sprzętowym, ale także oferować oferować kompleksową opiekę i wysoką jakość procedur
Dzięki LCU możliwe będzie skrócenie ścieżki diagnostycznej pacjenta z rakiem płuca z obecnych 6 miesięcy do 6 tygodni
LCU działają już w niektórych ośrodkach w Polsce, ale na razie nieformalnie. Eksperci oczekują na ich wdrożenie do systemu w oparciu o rozporządzenie ministra zdrowia

Fatalne statystyki w raku płuca nie poprawią się bez rozwiązań systemowych

Obecnie 25 proc. wszystkich zgonów w Polsce z powodu nowotworów złośliwych wynika z przebiegu raka płuca (blisko 21 tys. zgonów w 2022 r.) Celem jest, aby w ciągu najbliższej dekady odsetek ten zmniejszył się do 15 proc. Konieczna jest także poprawa odsetka 5-letnich przeżyć z obecnych 14 proc. do co najmniej 20 proc. we wszystkich grupach wiekowych.

Jak przekonują eksperci, rak płuca wymaga interdyscyplinarnej i kompleksowej opieki, a do jej zapewnienia konieczne są rozwiązania systemowe. Chodzi o wdrożenie Lung Cancer Unitów (LCU) – wyspecjalizowanych, wielodyscyplinarnych ośrodków dedykowanych wyłącznie pacjentom z rakiem płuca. Podobne jednostki działają z powodzeniem w Niemczech, Francji czy Wielkiej Brytanii, znacznie skracając czas diagnostyki i zwiększając skuteczność leczenia.

- Czego oczekujemy od LCU? Przede wszystkim ośrodki te muszą dysponować bardzo dobrym zapleczem diagnostycznym i możliwościami nowoczesnej diagnostyki wczesnych postaci raka płuca - mówił dr Mateusz Polaczek, kierownik III Kliniki Chorób Płuc i Onkologii w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie podczas debaty Polskiego Towarzystwa Onkologicznego poświęconej rakowi płuca.

- Obecnie radiolodzy wykonują już w naszej klinice biopsję transtorakalną pod nawigacją tomografii komputerowej zmian, które często mają mniej niż 7-8 mm i są najwcześniejszymi rakami gruczołowymi. Potrzebne są również metody endoskopowe, takie jak sondy radialne, czy bronchonawigacja, dzięki którym można się dostać do bardzo niewielkich guzków – dodał.

"Opieka musi być kompleksowa"

Jak wskazywał, poza dobrą diagnostyką LCU muszą również oferować kompleksowość opieki nad pacjentem.

- Chory powinien mieć dostęp do prehabilitacji, tj. przygotowania do leczenia operacyjnego, co będzie skutkowało minimalizacją ryzyka powikłań. Lung Cancer Unit musi mieć ponadto „na pokładzie” nie tylko chirurgów, ale także onkologów klinicznych i radioterapeutów, dzięki czemu można będzie leczyć pacjentów w III stopniu zaawansowania nowotworu w sposób skojarzony. LCU powinien mieć także dostęp do badań klinicznych, aby można było skutecznie leczyć chorych z zaawansowanymi postaciami raka płuca – wymieniał dr Polaczek.

Przypomniał, że aby wszystko to było możliwe, w Lung Cancer Unicie musi działać bardzo dobrze zorganizowane konsylium z udziałem specjalistów różnych dziedzin.

- LCU działają już w niektórych ośrodkach w Polsce, ale na razie nieoficjalnie. Czekamy na moment, w którym zostaną wdrożone do systemu w oparciu o rozporządzenie ministra zdrowia. Warto przywołać w tym miejscu Narodową Strategię Onkologiczną oraz ustawę o Krajowej Sieci Onkologicznej, która definiuje ośrodki doskonałości – zauważył.

Lung Cancer Unity. Ilu ich potrzebujemy?

Jak podkreślał prof. Dariusz Kowalski, kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca, Lung Cancer Unity mają być ośrodkami skupiającymi nie tylko określone specjalizacje i określoną aparaturę, ale przede wszystkim oferującymi określoną jakość procedur diagnostycznych i terapeutycznych. Dlatego określone zostały warunki brzegowe determinujące jakość świadczeń w LCU.

- Lung Cancer Unitem nie może stać się ośrodek, który ma na koncie np. 5 torakotomii rocznie, czy prowadzi radykalną radiochemioterapię jednoczasową u kilku pacjentów w skali roku. Nie może to być również jednostka, która nie stosuje leków ukierunkowanych molekularnie lub stosuje je w sposób szczątkowy – zauważył.

- Trudno powiedzieć, ile Lung Cancer Unitów będzie działało w początkowym okresie, ale na pewno będę one ośrodkami konsorcjalnymi, z możliwością połączenia torakochirurgii z jednego miejsca z radioterapią w drugim miejscu i onkologią kliniczną w miejscu trzecim – dodał prof. Kowalski.

Jak ocenił prof. Witold Rzyman, ordynator Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii klatki piersiowej, konsorcja są bardzo dobrym rozwiązaniem.

- Jeśli przyjmiemy założenie, że wszystkie metody leczenia muszą być dostępne pod jednym dachem, to takich ośrodków nie ma zbyt wiele – zaznaczył.

- Ile ma być docelowo Lung Cancer Unitów? Z dyskusji, która się obecnie toczy z udziałem MZ i NFZ wynika, że 19, wydaje się jednak, że jeśli wszyscy chorzy mają mieć do nich równy dostęp, powinno ich być więcej. Pozostaje pytanie, czy większa liczba ośrodków będzie w stanie spełnić kryteria jakości – mówił ekspert.

- Niezależnie od tego, cel LCU pozostaje niezmienny. Jest nim skrócenie ścieżki diagnostycznej od podejrzenia raka płuca do rozpoczęcia leczenia z obecnych 6 miesięcy (w bardzo dobrych ośrodkach z 3 miesięcy) do 6 tygodni. Jest to możliwe, wymaga jednak zmiany sposobu myślenia i organizacji – wskazywał prof. Rzyman.

Model gotowy, jest rekomendacja AOTMiT

Przypomnijmy. Gotowy projekt modelu LCU w Polsce, nad którym pracowali m.in. konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej oraz liczni eksperci, powstał w ramach Krajowej Rady Onkologicznej i w połowie 2024 r. został przekazany do resortu zdrowia do prac legislacyjnych.

W opracowaniu aktualnego modelu kompleksowej opieki onkologicznej nad pacjentami z nowotworem płuca oraz innymi nowotworami klatki piersiowej uczestniczyli eksperci z zespołu działającego w ramach Krajowej Rady Onkologicznej: onkolodzy, pulmonolodzy, patomorfolodzy, diagności genetyczni i radioterapeuci.

Pod koniec kwietnia 2025 r. Ministerstwo Zdrowia skierowało do AOTMiT kartę świadczenia dotyczącego wprowadzenia kompleksowej opieki onkologicznej w raku płuca. W połowie maja br. Agencja przedstawiła pozytywną opinię rekomendując ten model opieki, a następnie w MZ rozpoczęły się uzgodnienia przed implementacją LCU. Obecnie lekarze i pacjenci oczekują na projekt rozporządzenia.