Kontrole w 2026 roku? Jest limit – po tylu dniach możesz pokazać urzędnikom drzwi. NSA potwierdził

rozwiń >

2026 rok – nowy licznik kontroli przez urzędników i świeża wykładnia przepisów w NSA

Początek roku to czas, gdy przedsiębiorcy sprawdzają, co się zmieniło w przepisach. Jest dobra wiadomość: w kwestii limitów czasu trwania kontroli przepisy pozostają, ale mamy świeżą, korzystną interpretację. Wyrok NSA z października 2025 r. rozwiał wątpliwości, jak liczyć maksymalny czas kontroli – i to interpretacja, którą warto znać przed pierwszą wizytą urzędników w 2026 roku.

Co równie istotne: 1 stycznia 2026 r. licznik dni kontroli wyzerował się u każdego przedsiębiorcy. Niezależnie od tego, ile dni kontrolowano Twoją firmę w ubiegłym roku, teraz zaczynasz z czystym kontem. Ale to działa w obie strony – organy kontroli również mają „świeży" limit do wykorzystania. Dlatego właśnie teraz, na początku roku, warto dokładnie wiedzieć, ile dni kontroli może Cię spotkać i kiedy masz prawo powiedzieć kontrolerom: „Dziękuję, czas minął".

Kontrola przez urzędników to nie tylko sprawdzenie zgodności z przepisami – to często paraliż firmy, zwłaszcza małej

Każdy przedsiębiorca, który przeszedł kontrolę, wie, że to nie jest formalność. Urzędnicy żądają dokumentów sprzed kilku lat, zadają dziesiątki pytań i oczekują szczegółowych wyjaśnień. W tym czasie zamiast rozwijać biznes, właściciel firmy grzebie w archiwach i odtwarza okoliczności sprzed lat.

To czas, który przedsiębiorca traci bezpowrotnie. Na szczęście ustawodawca wprowadził wyraźne ograniczenia – a NSA właśnie potwierdził, jak je stosować.

Twarde limity na 2026 rok – tyle dni i ani jednego więcej kontroli przez urzędników

Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, czas trwania wszystkich kontroli jednego organu u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać:

Dalszy ciąg materiału pod wideo

• Mikroprzedsiębiorcy – 6 dni roboczych
• Mali przedsiębiorcy – 18 dni roboczych
• Średni przedsiębiorcy – 24 dni roboczych
• Duzi przedsiębiorcy – 48 dni roboczych

To suma wszystkich kontroli danego organu w ciągu całego 2026 roku. Jeśli urząd skarbowy skontroluje Cię w lutym przez 4 dni, w listopadzie może wrócić maksymalnie na 2 dni (w przypadku mikroprzedsiębiorcy).

Świeży wyrok NSA – przełomowa interpretacja w sam raz na Nowy Rok 2026

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 października 2025 r. (sygn. III OSK 1677/22) – a więc zaledwie trzy miesiące temu – rozstrzygnął kluczową wątpliwość.

NSA wskazał jednoznacznie: „(…) czas trwania kontroli organu u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekroczyć ilości wymienionych w tym przepisie kolejno następujących po sobie dni roboczych liczonych od daty wszczęcia kontroli do jej zakończenia, niezależnie od tego, czy kontrola prowadzona jest w siedzibie przedsiębiorcy lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej czy też w inny sposób i w innym miejscu, zgodnie z art. 51 ust. 2-3a Prawa przedsiębiorców (np. w miejscu przechowywania dokumentacji, w siedzibie organu lub nawet zdalnie)."

To oznacza trzy fundamentalne zasady w kontroli urzędniczej na 2026 rok:

1. Liczą się dni robocze – weekendy i święta nie wchodzą do limitu.
2. Liczymy kolejne dni od rozpoczęcia do zakończenia – nie ma znaczenia, czy urzędnicy byli fizycznie obecni każdego dnia.
3. Forma kontroli nie ma znaczenia – nawet jeśli kontrola odbywa się zdalnie, limit biegnie tak samo.

Kiedy limity czasu trwania kontroli nie obowiązują urzędników? Lista wyjątków

Oczywiście jest też łyżka dziegciu - to byłoby zbyt piękne, gdyby od wyżej omówionej zasady nie było żadnych wyjątków. Ustawa przewiduje sytuacje, w których limity czasowe nie mają zastosowania. Najważniejsze przypadki to takie, gdy:

• Kontrola jest niezbędna do przeciwdziałania przestępstwu lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.
• Istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub środowiska.
• Kontrola dotyczy zwrotu VAT przed jego dokonaniem.
• Kontrola wynika z przepisów unijnych o ochronie konkurencji lub interesów finansowych UE.
• W toku kontroli ujawniono zaniżenie zobowiązania podatkowego o ponad 10% (min. 500 zł) lub zawyżenie straty o ponad 50% (min. 2500 zł).
• Kontrola wykazała rażące naruszenie prawa – wtedy można przeprowadzić powtórną kontrolę trwającą do 7 dni.

Uwaga - wyjątków jest więcej, bo ok. 14 - są szczegółowo opisane w ustawie Prawo przedsiębiorców językiem prawnym.

Co zrobić, gdy kontrola urzędnicza w 2026 roku trwa za długo?

Jeśli kontrola przekracza ustawowy limit, a organ nie wskazał pisemnie podstawy przedłużenia, masz prawo:

1. Zażądać pisemnego uzasadnienia przedłużenia kontroli.
2. Wnieść sprzeciw na podstawie art. 59 Prawa przedsiębiorców.
3. W przypadku bezprawnego przedłużenia – dowody zebrane po przekroczeniu limitu mogą zostać zakwestionowane.

Początek roku to idealny moment, by zapamiętać te zasady. Świeże orzeczenie NSA daje przedsiębiorcom silny argument w sporach z opieszałymi kontrolerami. Znajomość swoich praw to podstawa – i w 2026 roku warto z niej korzystać.