Kamica nerkowa – objawy, które powinny zaniepokoić. Jak rozpoznać i leczyć to schorzenie?

• Więcej informacji znajdziesz na stronie głównej Onetu 
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Objawy kamicy nerkowej – na co zwrócić uwagę?
2. Częste oddawanie moczu i problemy z mikcją
3. Krew w moczu i zmiany w jego wyglądzie
4. Nudności, wymioty, gorączka i dreszcze
5. Kamica nerkowa u dzieci – rosnący problem
6. Objawy zależne od wielkości kamieni
7. Kiedy zgłosić się do lekarza?
8. Diagnostyka kamicy nerkowej
9. Leczenie kamicy nerkowej – od nawodnienia po zabiegi chirurgiczne
10. Jak zapobiegać kamicy nerkowej?

Kamica nerkowa to schorzenie, w którym w drogach moczowych tworzą się twarde złogi zwane kamieniami nerkowymi. Najczęściej powstają one z wapnia lub kwasu moczowego, gdy w moczu gromadzi się zbyt duża ilość minerałów. W normalnych warunkach nerki usuwają te substancje wraz z moczem, jednak przy niedostatecznym nawodnieniu lub nadmiarze odpadów w organizmie, mogą zacząć się one krystalizować i łączyć w większe struktury.

Zagęszczony mocz, spowodowany niedoborem płynów, sprzyja powstawaniu kamieni. Złogi te mogą pozostać w nerce lub przemieścić się do moczowodu, powodując blokadę odpływu moczu. Najmniejsze kamienie zwykle nie wywołują silnych dolegliwości i są wydalane z organizmu, natomiast większe mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym bardzo silnego bólu.

Objawy kamicy nerkowej – na co zwrócić uwagę?

Najbardziej charakterystycznym objawem kamicy nerkowej jest silny ból, określany jako kolka nerkowa. Pojawia się on nagle, często po jednej stronie pleców, poniżej żeber, i może promieniować do brzucha, pachwiny, a u mężczyzn do jąder, u kobiet zaś do okolic pochwy. Ból ten nasila się falami, szczególnie gdy kamień przemieszcza się w drogach moczowych. Zdarza się, że jest tak intensywny, iż wywołuje nudności, wymioty lub utrudnia poruszanie się. W niektórych przypadkach, jak podkreślają specjaliści, nawet niewielki kamień może powodować silny dyskomfort, zwłaszcza gdy przemieszcza się lub blokuje odpływ moczu.

Kolejnym objawem jest ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, zwane dyzurią. Pojawia się ono, gdy kamień znajduje się w okolicy pęcherza lub wewnątrz niego. Wiele osób myli ten symptom z infekcją dróg moczowych, jednak obecność kamieni może sprzyjać rozwojowi zakażeń, ponieważ stanowią one dogodne środowisko dla bakterii.

• Domowe sposoby na ból nerek. Kiedy koniecznie musisz iść do lekarza?

Częste oddawanie moczu i problemy z mikcją

Nagła lub częsta potrzeba oddania moczu to kolejny sygnał ostrzegawczy. Szczególnie jeśli kamień przesunął się do dolnej części dróg moczowych, organizm próbuje się go pozbyć, co skutkuje częstszymi wizytami w toalecie, również w nocy. Warto jednak pamiętać, że taka potrzeba może mieć także inne przyczyny, np. spożycie dużej ilości płynów.

W trakcie częstego oddawania moczu można zauważyć, że ilość wydalanego płynu jest niewielka. Może to świadczyć o częściowym lub całkowitym zablokowaniu przepływu moczu przez większy kamień. Taki stan wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, ponieważ nawet częściowa blokada może prowadzić do poważnych powikłań.

Krew w moczu i zmiany w jego wyglądzie

Obecność krwi w moczu, czyli krwiomocz, to kolejny objaw kamicy nerkowej. Mocz może przybierać czerwone, różowe lub brązowe zabarwienie, co wynika z uszkodzenia tkanek przez ostre kamienie przemieszczające się w drogach moczowych. Czasami ilość krwi jest tak niewielka, że można ją wykryć jedynie podczas badania laboratoryjnego. Warto pamiętać, że krwiomocz może być także objawem infekcji dróg moczowych.

Kamica nerkowa może również powodować zmiany w wyglądzie i zapachu moczu. Mocz staje się mętny lub ma nieprzyjemny zapach, co często jest efektem towarzyszącej infekcji bakteryjnej. Badania wykazały, że około 16 proc. osób z ostrą kamicą nerkową ma jednocześnie zakażenie dróg moczowych. Mętny mocz może świadczyć o obecności ropy, a nieprzyjemny zapach wynikać ze stężonego moczu lub infekcji.

• Rocznie choruje 8 tys. Polaków. Najczęstszy objaw raka jest bardzo charakterystyczny. Lekarz: to usypia czujność pacjentów

Nudności, wymioty, gorączka i dreszcze

Kamica nerkowa może wywoływać także nudności i wymioty. Wynikają one z podrażnienia nerwów łączących układ moczowy z przewodem pokarmowym. Przemieszczające się kamienie mogą drażnić nerki, co prowadzi do nieprzyjemnych dolegliwości ze strony układu trawiennego. Nudności i wymioty mogą być również reakcją organizmu na silny ból.

Do objawów kamicy nerkowej zalicza się także gorączkę i dreszcze, które często towarzyszą infekcji nerek lub innych części dróg moczowych. Gorączka zwykle przekracza 38°C i pojawia się, gdy układ odpornościowy walczy z zakażeniem. W przypadku wystąpienia tych objawów, zwłaszcza w połączeniu z bólem, konieczna jest natychmiastowa konsultacja lekarska.

Kamica nerkowa u dzieci – rosnący problem

W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań na kamicę nerkową wśród dzieci. Badania opublikowane w 2021 r. w „World Journal of Clinical Pediatrics” wskazują, że przyczyną może być niewystarczające spożycie płynów oraz dieta bogata w sól. Specjaliści zalecają ograniczenie słonych przekąsek, takich jak chipsy czy frytki, a także unikanie napojów gazowanych i słodzonych, zwłaszcza tych zawierających syrop glukozowo-fruktozowy. Dzieci z predyspozycjami rodzinnymi są szczególnie narażone na rozwój kamicy nerkowej.

Objawy kamicy nerkowej u dzieci są podobne do tych występujących u dorosłych i obejmują:

• krew w moczu;
• ból brzucha;
• nagłą potrzebę skorzystania z toalety;
• trudności z oddawaniem moczu;
• wybudzanie się w nocy w celu oddania moczu;
• częstsze oddawanie moczu.

Objawy zależne od wielkości kamieni

Wielkość kamieni nerkowych ma bezpośredni wpływ na nasilenie objawów. Małe złogi często nie powodują wyraźnych dolegliwości i mogą zostać wydalone z moczem bezboleśnie, zwłaszcza przy odpowiednim nawodnieniu. Większe kamienie prowadzą do silnego bólu, widocznej krwi w moczu czy uporczywych nudności. W przypadku podejrzenia dużego kamienia nerkowego należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, ponieważ istnieje ryzyko uszkodzenia nerki.

• Kamienie w nerkach dają popalić. Taki ból oznacza, że nerki są zakamienione

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Szacuje się, że około 11 proc. mężczyzn i 9 proc. kobiet w ciągu życia doświadczy problemów z kamicą nerkową. Objawy mogą mieć różne nasilenie, a część kamieni przechodzi samoistnie. Jednak w przypadku wystąpienia poniższych objawów konieczna jest szybka konsultacja lekarska:

• niemożność oddania moczu lub oddawanie bardzo małych ilości (skąpomocz);
• silny, ostry lub przeszywający ból;
• widoczna ilość krwi w moczu;
• niekontrolowane nudności i wymioty;
• niewyjaśniona gorączka lub dreszcze.

Objawy te mogą świadczyć o obecności dużego kamienia blokującego odpływ moczu lub o infekcji wymagającej natychmiastowej interwencji. Lekarz przeprowadzi odpowiednie badania, by ustalić przyczynę dolegliwości i wdrożyć właściwe leczenie.

• Te czynności sprawiają, że chce ci się sikać

Diagnostyka kamicy nerkowej

W przypadku podejrzenia kamicy nerkowej lekarz może zlecić badania krwi, które pozwalają ocenić funkcjonowanie nerek i poziom substancji sprzyjających powstawaniu kamieni, takich jak wapń czy kwas moczowy. Analiza moczu dostarcza dodatkowych informacji na temat przyczyny choroby. W razie nasilonych objawów wykonuje się badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy USG, które umożliwiają ocenę wielkości i lokalizacji kamieni.

W diagnostyce wykorzystuje się także analizę złogów wydalonych z organizmu. Pacjent może zostać poproszony o oddawanie moczu przez sitko, by wyłapać kamienie do badania laboratoryjnego. Pozwala to określić skład kamieni i zaplanować działania zapobiegające nawrotom choroby.

• Tylko teraz! Darmowy pakiet wiedzy i najświeższych informacji dla medyków MedonetPRO + Onet Premium. Medyku, zarejestruj się bezpłatnie na MedonetPRO i uzyskaj 3-miesięczny dostęp do Onet Premium za darmo. Liczba ofert ograniczona. Wiedza, praktyka i najświeższe informacje w pigułce.

Leczenie kamicy nerkowej – od nawodnienia po zabiegi chirurgiczne

Małe kamienie często wydalane są samoistnie, a leczenie polega na zwiększeniu podaży płynów, co pomaga wypłukać złogi z układu moczowego. W przypadku bólu lekarz może zalecić środki przeciwbólowe i rozkurczowe. Jeśli ból jest bardzo silny i nie ustępuje, konieczna może być hospitalizacja i podanie leków dożylnych. Po ustąpieniu objawów pacjent wraca do domu z zaleceniami dotyczącymi dalszego leczenia, w tym przyjmowania co najmniej dwóch litrów wody dziennie.

Jeśli mały kamień nie zostanie wydalony w ciągu sześciu tygodni lub pojawią się nasilające się dolegliwości, konieczna jest interwencja lekarska. W takich przypadkach stosuje się zabiegi chirurgiczne, terapię laserową lub leczenie falami dźwiękowymi. Litotrypsja pozaustrojowa wykorzystuje fale uderzeniowe do rozbijania kamieni na mniejsze fragmenty, które łatwiej wydalić. Leczenie laserowe polega na rozbijaniu kamieni za pomocą lasera holmowego podczas zabiegu uretroskopii. W niektórych sytuacjach konieczna jest operacja chirurgiczna, zwłaszcza gdy kamień powoduje infekcję lub blokuje odpływ moczu.

• Co rozpuszcza kamienie nerkowe? Lekarz mówi, jak się pozbyć złogów

Jak zapobiegać kamicy nerkowej?

Aby zmniejszyć ryzyko rozwoju kamicy nerkowej, warto prowadzić zdrowy tryb życia, stosować zbilansowaną dietę z ograniczoną ilością soli i cukru, dbać o prawidłową masę ciała oraz pić odpowiednią ilość wody. Osoby z predyspozycjami rodzinnymi powinny skonsultować się z lekarzem, który doradzi, jak minimalizować czynniki ryzyka i zapobiegać nawrotom choroby.