Dlaczego seniorzy budzą się wcześnie rano? Naukowcy wskazują powód

Starzejący się mózg gorzej odbiera i interpretuje bodźce, które pomagają regulować rytm dobowy. Jak wyjaśnia dr Sairam Parthasarathy z Centrum Nauk o Śnie i Rytmie Dobowym na Uniwersytecie Nauk o Zdrowiu w Arizonie, do takich sygnałów należą między innymi wschody i zachody słońca, naturalne światło dzienne, regularne posiłki, aktywność fizyczna i kontakty społeczne.

Z wiekiem zdolność „odczytywania czasu” przez organizm słabnie. Skutkiem tego jest szybsze zmęczenie, wcześniejsze kładzenie się spać oraz pobudki o świcie. Dodatkowo starzenie się mózgu wiąże się ze spadkiem aktywności neuroprzekaźników, co sprzyja senności już we wczesnych godzinach wieczornych.

Choroby oczu a senność jeszcze przed zmrokiem

Na wcześniejsze zasypianie wpływ mają także schorzenia wzroku, szczególnie zaćma. Choroba ta powoduje pogorszenie ostrości widzenia, a co za tym idzie – mniejsze ilości światła docierają do siatkówki oka.

Organizm interpretuje to jako sygnał zbliżającej się nocy i zaczyna produkować melatoninę, czyli hormon odpowiedzialny za sen. U młodszych osób proces ten uruchamia się zwykle dopiero po zachodzie słońca. U seniorów może rozpocząć się znacznie wcześniej – nawet jeszcze przed zmierzchem.

W wielu przypadkach poprawę przynosi operacyjne usunięcie zaćmy. Istnieją też mniej inwazyjne sposoby wspierania rytmu dobowego. Specjaliści podkreślają, że starsze osoby nie muszą unikać wieczornych spacerów, czytania przy dobrym oświetleniu czy korzystania z urządzeń elektronicznych, jeśli zależy im na późniejszym zasypianiu.

Czy wczesne budzenie seniora to powód do niepokoju?

Pobudki o świcie są częste w starszym wieku i same w sobie nie muszą oznaczać problemów zdrowotnych. Jeśli sen trwa od sześciu do ośmiu godzin i zachowany jest względnie stały rytm dobowy, nie ma powodów do obaw.

Naturalne jest, że seniorzy chodzą spać wcześniej i wstają wraz z pierwszym światłem dnia. Alarmujące mogą być natomiast sytuacje, w których pojawia się bezsenność, częste nocne wybudzenia lub trudności z ponownym zaśnięciem. Takie objawy wymagają już konsultacji lekarskiej i dokładniejszej diagnostyki.

Ewolucja mogła „zaprogramować” czuwanie seniorów

Ciekawą hipotezę przedstawia dr David Samson z Uniwersytetu w Toronto. Według jego teorii płytszy sen osób starszych może mieć podłoże ewolucyjne. W dawnych społecznościach ktoś musiał czuwać niemal przez całą dobę – także nocą – chroniąc grupę i opiekując się młodszymi członkami rodziny.

Choć teoria ta odnosi się do realiów sprzed tysięcy lat, może rzucać nowe światło na współczesne podejście do problemów ze snem u seniorów i sugerować, że nie każde odstępstwo od „normy” wymaga leczenia.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?

Nie każdy senior budzi się o świcie, jednak jest to zjawisko powszechne i najczęściej wynika z naturalnego procesu starzenia oraz chorób oczu, które przyspieszają wydzielanie melatoniny.

Wczesne pobudki zwykle nie są powodem do niepokoju. Jeśli jednak towarzyszy im bezsenność, przewlekłe zmęczenie lub pogorszenie funkcjonowania w ciągu dnia, warto skonsultować się z lekarzem. Niekiedy wystarczy zmiana codziennych nawyków, diety lub trybu życia, aby poprawić jakość snu i przesunąć porę zasypiania.

Czytaj też:
Długowieczność? Ten czynnik jest ważniejszy niż dieta i ćwiczenia. Nowe badaniaCzytaj też:
Jedna noc wystarczy. Mózg wpada w pułapkę, z której trudno wyjść

Źródło: The University of Arizona Health Sciences