ABC czyli Yeti w ochronie zdrowia. Nasze subiektywne podsumowanie 2025 roku

W grudniu finiszowały prace nad ustawą budżetową na 2026 rok. 19 grudnia poparł ją Senat. To bez wątpienia dobra wiadomość. Trochę gorsza jest ta, że przewidzianych w budżecie na kolejny rok pieniędzy na zdrowie zapewne nie wystarczy, by pokryć wszystkie potrzeby. Ustawa zakłada 247,8 mld zł nakładów na ochronę zdrowia. Zdaniem ekspertów w przyszłym roku zabraknie więc ponad 23 mld zł. Skąd je wziąć? Ministerstwo Finansów nie pozostawia złudzeń: dosypywanie do NFZ może i będzie, ale w minimalnym wymiarze. Resort finansów oczekuje od Ministerstwa Zdrowia systemowych zmian i optymalizacji wydatków. Innymi słowy: cudów, ale tanio.

Ten rok to też rok pod znakiem bezpieczeństwa, tego fizycznego medyków, ale i wojennego. Kolejne raporty i dane nie są optymistyczne, na co jest gotowy system. I czy nożoodporne kamizelki coś realnie zmienią. 

To a propos optymalizacji wydatków. Ministerstwo Zdrowia nieśmiało zaproponowało w ujawnionym przez media piśmie do MF obszary, na których można byłoby zaoszczędzić. Wśród rekomendacji znalazły się m.in. powrót do limitowania części porad specjalistycznych, z wyjątkiem wizyt pierwszorazowych i procedur zabiegowych, a także ograniczenia liczby finansowanych zabiegów usunięcia zaćmy oraz badań TK i MRI. Resort zaproponował ponadto wprowadzenie limitów w programach bezpłatnych leków dla dzieci oraz osób powyżej 65. roku życia. Zawartość pisma, choć nie miała nawet rangi propozycji oficjalnie zgłoszonych do dyskusji ze stroną społeczną, spotkała się z ogromnym oporem środowiska i społeczeństwa.  MZ z większości wycofało się rakiem. Jak się okazało, granice społecznej zgody na "optymalizację" kończą się dokładnie tam, gdzie zaczyna się osobiste zdrowie. To dobry prognostyk na kolejny rok.

Cyberbezpieczeństwo to kolejne słowo na C, którego nie da się zlekceważyć - w systemie ochrony zdrowia to w obecnej sytuacji geopolitycznej szczególnie wrażliwy temat. Wszyscy to wiedzą, ale nikt nie ma jasnego pomysłu, jak sobie z tym poradzić. 

Oto kolejny problem przed którym, podobnie jak przed luką finansową w budżecie NFZ, nie uciekniemy. W 2024 roku w Polsce przyszło na świat około 252 tys. dzieci, podczas gdy liczba zgonów sięgnęła 409 tys. Oznacza to ubytek ludności rzędu 157 tys. osób. Prognozy na koniec bieżącego roku są jeszcze mniej optymistyczne – przewiduje się, że liczba urodzeń spadnie do około 225 tys., a więc będzie niższa o ponad 25 tys. w porównaniu z rokiem 2024. W dłuższej perspektywie demograficznej, około 2050 roku, populacja kraju może zmniejszyć się o kilka milionów mieszkańców. Po 2030 roku osoby w wieku 75 lat i więcej będą stanowić ponad jedną dziesiątą ogółu społeczeństwa. Z kolei po 2035 roku niemal co dziesiąta osoba z grupy wiekowej 65+ będzie potrzebowała stałej, codziennej pomocy. System, także ten ochrony zdrowia, musi się do tego przygotować. Fakty są takie, że w najbliższych latach będziemy potrzebować więcej ZOL-i niż oddziałów ginekologiczno-położniczych i pediatrycznych. Dobrze, że reformowanie sektora szpitalnego idzie nam tak doskonale, starzejące się społeczeństwo na pewno poczeka.

Gdybyśmy napisali: dziura w budżecie, powtarzalibyśmy się. Dlatego polecamy litery B, ale także W, Z i U. Zaś o kolejnym słowie na D czyli o dobrym posiłku przeczytacie pod literą Ż.

Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (DiLO) wprowadzona została w 2015 roku jako element pakietu onkologicznego. Trwają prace nad zastąpieniem jej papierowej wersji elektroniczną kartą DiLO, która ma odzwierciedlać pełną ścieżkę pacjenta i stać się podstawowym narzędziem monitorowania jakości opieki w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej. Aby tak się stało konieczna jest nowelizacja ustawy o KSO. Ustawa jednak może być gotowa do prezydenckiego podpisu najwcześniej w marcu 2026 r. Do tego dojdzie trwający rok okres przejściowy, w którym ośrodki będą mogły wystawiać zarówno kartę DiLO w wersji papierowej, jak i elektronicznej. Podobno na wszystko, co dobre trzeba trochę poczekać. Wydaje się więc, że elektroniczna karta DiLO będzie narzędziem, które odmieni jakość opieki onkologicznej. Rynek Zdrowia na pewno to sprawdzi.

Nie da się oczywiście zapomnieć o e-rejestracji. Ale czy to sukces czy porażka - podsumujemy w przyszłym roku. W tym sukcesem jest to, że ustawa o wprowadzeniu obowiązku e-rejestracji w części obszarów od 1 stycznia 2026 roku została podpisana przez prezydenta . 

Jego powstawaniu towarzyszyło wiele kontrowersji. Złośliwi zarzucali jego twórcom, że Fundusz Medyczny uszczupli pulę środków NFZ, które mogłyby być przeznaczone na diagnostykę i leczenie. Jak się okazuje, w przyrodzie i ochronie zdrowia nic nie ginie, szczególnie gdy kołdra jest tak krótka. 5 grudnia prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację, która umożliwiła przekazanie NFZ blisko 3,6 mld zł z Funduszu Medycznego. Jak podkreślił, podejmując decyzję, myślał "o pacjentach i służbie zdrowia". To ciekawe, bo o tym samym zdaje się myśleli politycy tworzący niegdyś Fundusz Medyczny. Dobrze, że ostatecznie zgromadzone w nim środki trafią do pacjentów.

Finanse? E tam, to znowu to samo. Odsyłamy do liter B i  U, W i Z. 

Jolanta Sobierańska-Grenda zastąpiła na stanowisku ministry zdrowia Izabelę Leszczynę w lipcu 2025 r. Tym samym magiczną różdżkę zastąpić miało solidne, menadżerskie doświadczenie, które nowa minister zdobywała jako prezeska Zarządu Szpitali Pomorskich i przewodnicząca Rady Naczelnej Polskiej Federacji Szpitali. Jej nominacja miała być też elementem odpolitycznienia resortu. O tym jak ciężko oddzielić zdrowie od polityki, Jolanta Sobierańska-Grenda już się raczej przekonała. Patrz litery W i U.

Słowem roku powinna być jakość, na tę jednak ciągle brakuje tego, co opisujemy pod literą B. Zaś jej mierzenie, jak się okazało, jest bardziej skomplikowane, niż się by się mogło wydawać. 

KPO to jeden z największych sukcesów i jedno z największych zagrożeń - udało się rozpisać konkursy na kilkanaście miliardów złotych. Jednak czy uda się zdążyć z ich realizacją pokaże przyszły rok. M.in. przyjęcie i podpisanie przez prezydenta ustaw o Krajowej Sieci Kardiologicznej i modernizacji szpitali było - jako jedne z kamieni milowych - warunkiem przekazania pieniędzy z Krajowego Planu Odbudowy. Chęć pozyskania dla Polski dodatkowych środków się chwali. To pewnie dlatego MZ przełknęło mocno ograniczony kształt ustawy reformującej szpitalnictwo. Pozostaje mieć nadzieję, że rozwojowy impet, który umożliwią ochronie zdrowia pieniądze z KPO, będzie miał nieco mniej iluzoryczny charakter niż reforma szpitali.

Ale też kobiety. To ich kolejny rok: w życie weszło wiele systemowych rozwiązań, które dotyczą kobiecych problemów zdrowotnych, jak choćby kompleksowe leczenie endometriozy czy płynna cytologia. A niektórzy mogliby by powiedzieć, że kosmos - jako kosmiczne określano zarobki niektórych lekarzy. 

Rządowy projekt "Lex szarlatan" ma ukrócić pseudomedyczne praktyki i dać Rzecznikowi Praw Pacjenta realne narzędzia do walki z dezinformacją oraz ochrony pacjentów przed fałszywymi terapeutami. Tylko, halo halo - czy wiadomo, co właściwie dzieje się z tą wyczekiwaną zmianą w prawie? Oby udało wprowadzić sią ją skuteczniej niż inny projekt, który leżał na sercu Rzecznikowi Praw Pacjenta, czyli edukację zdrowotną w szkołach.

Tutaj równoważnie należałoby wpisać lekarzy. Odmieniani przez przypadki, zainteresowali nawet największe mainstreamowe media. Wyobraźnię rozpaliła wysokości ich zarobków (patrz litery A, U, W i Z). I to oni wydają się mieć decydujący głos przy dyskusji o wysokości wynagrodzeń dla medyków. A to, jak będzie wyglądała ustawa regulująca płace, przełoży się na budżet na zdrowie (patrz litera B). No i limity - zarówno przyjęć pacjentów do programów lekowych i do lekarzy, jak i górna granica zarobków. 

Program "Moje zdrowie" wystartował w maju 2025 roku, zastępując wcześniejszą inicjatywę Ministerstwa Zdrowia w obszarze profilaktyki, czyli program "Profilaktyka 40 plus". Niezależnie od nazwy największym wyzwaniem jest przekonanie Polaków do udziału w badaniach profilaktycznych. Sama zmiana nazwy flagowego programu w tym nie pomoże.

A może ministerstwo? Tu jednak odsyłamy do litery J.

Odsyłanie pacjentów było pretekstem do przepychanki pomiędzy samorządem lekarskim a Ministerstwem Zdrowia. Resort akurat zaproponował, że ograniczy lekarzom możliwość zarabiania na kontraktach. Samorząd wytknął MZ, że z powodu pustek w kasie NFZ pacjenci onkologiczni są odsyłani ze szpitali z kwitkiem. Samorząd lekarzy listy szpitali ograniczających przyjęcia nie ujawnił, ale podobno przekazał ją do Ministerstwa Zdrowia, czemu resort zaprzeczył. Gorzką pointą tej pyskówki jest fakt, że w grudniu w odpowiedzi na poselską interpelację MZ przekazało listę 19 szpitali, gdzie występują "trudności w dostępie do świadczeń". Komu wierzyć? Pacjenci przekonają się pewnie z czasem na własnej skórze.

Jeżeli chcecie przeczytać o innym O czyli ograniczeniu wzrostu wynagrodzeń  odsyłamy m.in. do liter L, W, U, Z. 

Jak już wiadomo po lekturze litery D, liczba porodów maleje. Naturalną konsekwencją tego zjawiska powinna być malejąca liczba porodówek, a następnie oddziałów pediatrycznych, choć to dosyć przygnebiające trendy. Od 1 stycznia 2026 r. szpitale, w których nie będą działały oddziały ginekologiczno-położnicze będą mogły zorganizować miejsce dla rodzących w izbach przyjęć lub na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Krytycy tego rozwiązania wskazują, że zagrozi bezpieczeństwu rodzących i zniechęci kobiety do posiadania dzieci. Troska o to drugie wydaje się jednak mocno spóźniona.

Wszystkich P nie sposób wymienić. Pielęgniarki (i ich walka o równe wynagrodzeniach);  psychoterapeuci (jedna z większych burz, jakie się rozpętały  społecznie, a nawet w Sejmie); prezydencja i pakiet farmaceutyczny (pozytywne zaskoczenie tego roku), pensje (w tym temacie odsyłamy do litery U; W, Z); prezydent (niespodziewanie stał się jednym z rozgrywających w ochronie zdrowia).

Samorząd zawodowy ratowników medycznych rozpoczął formalną działalność na początku 2025 roku. Zwieńczeniem kilkuletniego procesu organizacyjnego był pierwszy Krajowy Zjazd Ratowników Medycznych, zorganizowany w styczniu bieżącego roku. Podczas zjazdu wyłoniono władze nowego samorządu. Zaś z samorządami trzeba się liczyć. Początku nie mieli łatwego. Muszą zdecydować o wyglądzie kamizelek. Sprawa tylko brzmi banalnie, a jest o tyle poważna, że realnie dotyczy ich bezpieczeństwa. 

Reforma, a nie. Tej nadal nie ma i raczej jej bliżej do litery Y. 

Resort zdrowia zamierza nie tylko skrócić staż podyplomowy lekarzy i lekarzy dentystów. Ze wspomnianego już dokumentu (patrz: "C") dotyczącego oszczędności w ochronie zdrowia, przekazanego przez kierownictwo Ministerstwo Zdrowia do Ministerstwa Finansów i Gospodarki, wynika, że docelowo planowana jest całkowita rezygnacja z tej formy szkolenia. Zmiany mogłyby wejść w życie już od października 2026 roku, a tylko w 2027 roku przynieść oszczędności rzędu 682 mln zł. Środowisko ostro protestuje już teraz. Życzymy ministerstwu powodzenia w tych negocjacjach. Przykład dyskusji o zarobkach na kontraktach pokazał, że będzie resortowi potrzebne.

Z S kojarzą się także m.in. szczyty (pod koniec roku zdrowiem zajęli się prezydent, premier i minister finansów - każdy na szczycie), składka zdrowotna (niespodziewany zwrot akcji - koalicjant zablokował obniżenie składki na zdrowie); snus (tłumaczyć nie trzeba, temat znają również ci, którzy wcale nie są zainteresowani systemem ochrony zdrowia). 

Do tej pory słowo kojarzone raczej przez ekspertów z branży, w tym roku - a szczególnie w jego końcówce - weszło na medialne salony przy okazji dyskusji o lekarskich wynagrodzeniach. Taryfikacja to proces ustalania cen za usługę w systemie ochrony zdrowia. I wcale nie leży po stronie Narodowego Funduszu Zdrowia, ale Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Nie za wszystko można więc winić płatnika - jak słyszymy zresztą z ust prezesa NFZ od kilku już lat. W gestii NFZ pozostaje decyzja o wycenie punktu i współczynnikach korygujących. Retaryfikacja świadczeń ma być lekarstwem na tzw. kominy płacowe lekarzy. Coś nam mówi, że najtrudniejsze będzie zrozumienie przez wszystkich zainteresowanych, że w tym procesie zawsze będzie ktoś zadowolony i ktoś niezadowolony. Pytanie tylko, na czyim zadowoleniu zależy urzędnikom decydującym o systemie.

Trójstronny zespół, który zajął się tematem opisanym pod U, W i Z. 

Dowiedz się więcej na temat: